หน้าที่และอำนาจของสถานศึกษาตามที่กฎหมายกำหนด
 

บทบาทและหน้าที่อำนาจของสถานศึกษา

      1.  จัดทำนโยบายแผนพัฒนาการศึกษาให้สอดคล้องกับนโยบายของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา  สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน  และกระทรวงศึกษาธิการ
      2.  จัดตั้งงบประมาณ และรับผิดชอบการใช้จ่ายงบประมาณ
      3.  พัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา  ใช้หลักสูตรเกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ.2560)
      4.  จัดการเรียนการสอน  จัดสภาพแวดล้อม  บรรยากาศการเรียนการสอนที่เหมาะสม  และส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้  เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ  ตลอดจนส่งเสริมการเรียนรู้และการพัฒนาตนเองของผู้เรียน
      5.  ออกระเบียบข้อบังคับต่าง ๆ รวมทั้งระเบียบและข้อบังคับที่เกี่ยวกับการบริหารจัดการศึกษา
      6.  กำกับ ติดตาม ประเมินผลงานตามแผนงานโครงการ และประเมินผลการปฏิบัติงาน ตลอดจนการพิจารณาความดีความชอบ การพัฒนา และการดำเนินงานทางวินัยกับครูและบุคลากรทางการศึกษา
      7.  ประสานการระดมทรัพยากรเพื่อการศึกษา รวมทั้งปกครอง ดูแล บำรุงรักษา ใช้ และจัดหาผลประโยชน์จากทรัพย์สินของโรงเรียน ทั้งที่เป็นราชพัสดุและทรัพย์สินอื่น ๆ ตามระเบียบที่กระทรวงศึกษาธิการกำหนด
      8.  จัดให้มีระบบประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา และให้ความร่วมมือในการประเมินคุณภาพการศึกษาจากหน่วยงานภายนอก รวมทั้งการรายงานผลการประเมินต่อคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน
      9.  ส่งเสริมความเข้มแข็งในชุมชน และสร้างความสัมพันธ์กับสถาบันอื่น ๆ ในชุมชนและท้องถิ่น
      10.  ปฏิบัติหน้าที่อื่นที่เกี่ยวกับกิจการภายในหรือตามที่ได้รับมอบหมาย และตามที่กฎหมายกำหนดให้

กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการบริหารของสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน

      1.  พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542 และแก้ไขเพิ่มเติม ฉบับที่ 2 พ.ศ.2545
      2.  พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ มาตรา 38 (กรรมการสถานศึกษา) มาตรา 39 (อำนาจหน้าที่ผู้บริหารสถานศึกษา) 
      3.  กฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการภายในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานในสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา พ.ศ.2547 (ออกตามมาตรา 34 วรรคสี่ของพระราชบัญญัติบริหารกระทรวงศึกษาธิการ) 
      4.  กฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษา (ออกตามมาตรา 39 วรรคสอง พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542)
      5. ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการบริหารจัดการและขอบเขตการปฏิบัติหน้าที่ของสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ที่เป็นนิติบุคคลในสังกัดเขตพื้นที่การศึกษา พ.ศ.2546 (ออกตามมาตรา 35 พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ)

      6.  กฎกระทรวงกำหนดจำนวนกรรมการคุณสมบัติหลักเกณฑ์วิธีการสรรหากรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ.2546

      7.  ระเบียบกฎหมายอื่น ๆ

บทบาทหน้าที่ของสถานศึกษาตามเจตนารมณ์ของพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ

     1)    จัดทำนโยบายแผนพัฒนาการศึกษาด้านวิชาการ ด้านบุคคล ด้านงบประมาณ และด้านบริหารทั่วไป

     2)    จัดตั้งและรับผิดชอบการใช้จ่ายงบประมาณ

     3)    พัฒนาหลักสูตรและจัดการเรียนการสอน

     4)    ออกระเบียบ ข้อบังคับ ประกาศ และแนวปฏิบัติ

     5)    กำกับ ติดตาม ประเมินผลตามแผนงานโครงการ

     6)    ระดมทรัพยากร ปกครอง ดูแลบำรุงรักษาทรัพย์สินของราชการ

     7)    จัดระบบประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา

     8)    ส่งเสริมความเข้มแข็งชุมชน และสร้างความสัมพันธ์

บทบาทหน้าที่ของผู้อำนวยการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน

    1.  อำนาจหน้าที่ของผู้บริหารสถานศึกษาตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ
         1. จัดรูปแบบการศึกษา มาตรา 15
         2. จัดกระบวนการศึกษา มาตรา 24-30
         3. บริหารจัดการศึกษา 4 ด้าน มาตรา 39
         4. เป็นคณะกรรมการสถานศึกษา มาตรา 40
         5. จัดระบบประกันคุณภาพการศึกษา มาตรา 48-50
         6. ปกครองดูแลบำรุงรักษาทรัพย์สินของราชการ มาตรา 59
         7. พัฒนาบุคลากร นักเรียนด้านเทคโนโลยีและสารสนเทศ มาตรา 65-66

    2.  อำนาจหน้าที่ของผู้บริหารสถานศึกษาตามพระราชบัญญัติการศึกษาภาคบังคับ พ.ศ.2545
         1. ผ่อนผันการส่งเด็กเข้าเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6
         2. เป็นเจ้าพนักงานเจ้าหน้าที่
         3. จัดการศึกษาเด็กบกพร่อง พิการ ด้อยโอกาสในรูปแบบที่เหมาะสม มาตรา 12
         4. ดำเนินการอื่น ๆ ตามกฎหมายกำหนด

    3.  อำนาจหน้าที่ของผู้บริหารสถานศึกษาตามพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ 2546 (มาตรา 39)
         1. เป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา
         2. บริหารกิจการสถานศึกษา
         3. ประสานระดมทรัพยากร
         4. เป็นผู้แทนสถานศึกษา
         5. จัดทำรายงานประจำปีต่อกรรมการเขตพื้นที่การศึกษา
         6. อนุมัติประกาศนียบัตร วุฒิบัตร
         7. อื่น ๆ ตามที่ผู้บังคับบัญชาทุกระดับมอบหมาย
         8. ตามที่ได้รับการกระจายมอบอำนาจ (ปฏิบัติราชการแทน) มาตรา 44-45

             - ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ถึงผู้อำนวยการสถานศึกษา

             - ผู้อำนวยการสำนักฯ ในกรม ถึงผู้อำนวยการสถานศึกษา

             - ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ถึงผู้อำนวยการสถานศึกษา

     4.  อำนาจหน้าที่ของผู้บริหารสถานศึกษาตามกฎกระทรวงศึกษาธิการ แบ่งส่วนราชการในสถานศึกษา 2546
          1. วิเคราะห์จัดทำนโยบายแผนสถานศึกษา
          2. วางระเบียบ ประกาศ ข้อบังคับ
          3. เสนอขอจัดตั้งเงินอุดหนุนทั่วไป
          4. แต่งตั้งอนุกรรมการ คณะทำงานต่าง ๆ

     5.  อำนาจหน้าที่ของผู้บริหารสถานศึกษาตามพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ.2547
          1. ควบคุมดูแลการบริหารงานบุคคล มาตรา 27 (1)
          2. พิจารณาความดีความชอบ มาตรา 27 (2)
          3. ส่งเสริมสนับสนุนพัฒนาบุคลากร มาตรา 27 (3)
          4. จัดทำมาตรฐานการะงานครู มาตรา 27 (4)
          5. ประเมินผลการปฏิบัติงานครู มาตรา 27 (5)
          6. ปฏิบัติหน้าที่ตาม อ.ก.ค.ศ.มาตรา 27 (6)
          7. สั่งให้ข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาออกจากราชการกรณีขาดคุณสมบัติมาตรา 49
          8. สั่งบรรจุแต่งตั้งครูผู้ช่วย ครูบุคลากร มาตรา 53 (4) 
          9. สั่งข้าราชการครูที่ทดลองปฏิบัติราชการออก มาตรา 56 วรรคสอง
          10. สั่งให้ข้าราชการครูพ้นทดลองงานต่อไป มาตรา 56 วรรคสอง
          11. สั่งข้าราชการครูที่ออกไปแล้วกลับเข้ามาตาม มติ อ.ก.ค.ศ. มาตรา 64
          12. สั่งให้ข้าราชการครูรักษาการในตำแหน่ง (ตำแหน่งว่าง) มาตรา 68
          13. สั่งเลื่อนขั้นเงินเดือนข้าราชการครู มาตรา 73
          14. ยกย่องเชิดชูเกียรติครูดีเด่น มาตรา 75
          15. แจ้งภาระงาน เกณฑ์ประเมินผลงาน มาตรฐานวิชาชีพจรรยาบรรณวิชาชีพระเบียบแบบแผนฯ มาตรา 78
          16. ปฏิบัติตนเป็นแบบอย่างที่ดี มาตรา 79
          17. ส่งเสริมสนับสนุนให้ไปศึกษาดูงาน มาตรา 81
          18. รักษาวินัยอย่างเคร่งครัด มาตรา 82
          19. เสริมสร้างพัฒนาผู้ใต้บังคับบัญชา มาตรา 95-98
          20. อนุญาต ยับยั้งการลาออก มาตรา 108
          21. สั่งแต่งตั้งกรรมการสอบสวนกรณีกล่าวหาไม่เลื่อมใสการปกครองฯ มาตรา 110 (4)
          22. สั่งให้ข้าราชการครูออกจากราชการ ในกรณีต่าง ๆ เช่น เจ็บป่วย ยุบตำแหน่ง ไร้ประสิทธิภาพ จำคุก

     6.  ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการ ว่าด้วยการบริหารจัดการและขอบเขตการปฏิบัติหน้าที่ของสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ที่เป็นนิติบุคคล สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา พ.ศ.2546 กำหนดบทบาทหน้าที่ของผู้บริหารสถานศึกษาดังนี้
          1. ผู้อำนวยการสถานศึกษาเป็นผู้แทนของนิติบุคคลสถานศึกษา
          2. นิติบุคคลสถานศึกษาถูกฟ้องร้องให้รายงานสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา แจ้งสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน แต่งตั้งผู้รับผิดชอบดำเนินคดี
          3. การบริหารบุคคลตามกฎหมายพระราชบัญญัติข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา
          4. ยุบ รวม เลิกล้ม โรงเรียนในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ตรวจสอบบัญชีทรัพย์สิน โอน จำหน่ายตามหลักเกณฑ์สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานกำหนด
          5. โรงเรียนมีอำนาจปกครอง ดูแล บำรุง รักษา ใช้ จัดหาผลประโยชน์จากทรัพย์สินที่มีผู้อุทิศให้ แต่จำหน่ายอสังหาริมทรัพย์คณะกรรมการโรงเรียนต้องเห็นชอบและรายงานสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา

     7.  อำนาจหน้าที่ของผู้บริหารสถานศึกษาตามระเบียบ กฎหมายอื่น ๆ เช่น
          1. ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการลงโทษนักเรียนนักศึกษา พ.ศ.2548
          2. กฎกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยความประพฤติของนักเรียนนักศึกษา
          3. ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการปฏิบัติหน้าที่พนักงานเจ้าหน้าที่ส่งเสริมความประพฤตินักเรียนฯ พ.ศ.2548
          4. ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการกำหนดเวลาทำงานและวันหยุดราชการของสถานศึกษา พ.ศ.2547
          5. ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการชักธงชาติในสถานศึกษา พ.ศ.2547
          6. ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการตั้งชื่อสถานศึกษา พ.ศ.2547
          7. ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการขอบคุณหรืออนุโมทนา พ.ศ.2547
          8. ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการแก้ไขวัน เดือน ปีเกิดของนักเรียน นักศึกษา พ.ศ.2547
          9. ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยใบสุทธิและหนังสือรับรองของสถานศึกษา พ.ศ.2547
          10. ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการยกเลิกเงินบำรุงการศึกษา พ.ศ.2534 – พ.ศ.2547
          11. ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการให้ข้าราชการไปศึกษา ฝึกอบรมฯ (ฉ.2) พ.ศ.2547

บทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการสถานศึกษา

          1.    อำนาจหน้าที่ตามพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ มาตรา 38 ของพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ กำหนดอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการสถานศึกษาให้กำกับและส่งเสริม สนับสนุนกิจการของสถานศึกษา ซึ่งสอดคล้องกับมาตรา 40 ของพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542 และแก้ไขเพิ่มเติม ฉบับที่ 2 พ.ศ.2545

          2.    อำนาจหนาที่ตามพระราชบัญญัติข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา มาตรา 26 ของพระราชบัญญัติข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ได้กำหนดอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการสถานศึกษาเกี่ยวกับการบริหารบุคคลสำหรับข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาในสถานศึกษา ดังต่อไปนี้

                 1)    กำกับ ดูแลบริหารงานบุคคลในสถานศึกษาให้สอดคล้องกับนโยบาย กฎระเบียบ ข้อบังคับ หลักเกณฑ์และวิธีการตามที่ ก.ค.ศ. และ อ.ก.ค.ศ.เขตพื้นที่การศึกษากำหนด

                2)    เสนอความคิดต้องการจำนวนและอัตราตำแหน่งของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ในสถานศึกษาเพื่อเสนอ อ.ก.ค.ศ.เขตพื้นที่การศึกษาพิจารณา

                3)    ให้ความคิดเห็นเกี่ยวกับการบริหารงานบุคคลของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ในสถานศึกษาต่อผู้บริหารสถานศึกษา

                4)    ปฏิบัติหน้าที่อื่นตามที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัตินี้ กฎหมายอื่น หรือตามที่ อ.ก.ค.ศ.เขตพื้นที่การศึกษามอบหมาย