โรงเรียนสันป่ายางวิทยาคาร  เดิมชื่อ  โรงเรียนประชาบาลตำบลสันป่ายาง (วัดสันป่ายาง)      ตั้งขึ้นครั้งแรกและเปิดทำการสอนตั้งแต่ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-4  เมื่อวันที่  1  พฤษภาคม  2465  โดยมีรองอำมาตย์เอกหลวงบริพันธุ์  ธุระราษฎร์  นายอำเภอแม่แตงเป็นผู้จัดตั้ง อาศัยศาลาวัดสันป่ายาง    เป็นสถานที่เรียนและย้ายมาตั้งในสถานที่ปัจจุบัน โดยการจับจองที่ดินและราษฎรบริจาคเพิ่มเติมเพื่อใช้เป็นสถานที่ก่อสร้างโรงเรียนขึ้นใหม่ มีเนื้อที่ 8 ไร่ 3 งาน 8 ตารางวา โดยราษฎรได้ร่วมกันสร้างอาคารเรียนเป็นอาคารไม้แบบถาวรขึ้นในปี พ.ศ. 2483 หลังจากนั้นอาคารเรียนหลังนี้ชำรุดไป  ต่อมามูลนิธิไทย-อเมริกันมิตรภาพร่วมกันรณรงค์หาเงินโดยการจัดกระโดดร่มการกุศลเพื่อหารายได้ขึ้นที่หนองฮ่อเชียงใหม่ มีผู้มีจิตศรัทธาบริจาคเงินสมทบร่วมกันสร้างอาคารเรียนเป็นอาคารไม้ 1 หลัง ใช้งบประมาณทั้งสิ้น เป็นเงิน 184,996 บาท ให้ชื่ออาคารใหม่หลังนี้ว่า “อาคารมิตรภาพ     ที่ 96”  หลังจากนั้นนักเรียนมีจำนวนเพิ่มสูงขึ้น อาคารเรียนไม่เพียงพอจึงได้ขอรับงบประมาณจากทางราชการสร้างอาคารเรียนแบบ 017 จำนวน 1 หลัง 4 ห้องเรียน สร้างเสร็จและใช้การได้เมื่อ       ปี 2522  ตั้งชื่ออาคารเรียนว่า “อาคาร 22” 

                 เมื่อวันที่  5  ธันวาคม  2535  เกิดเหตุการณ์ไม่คาดฝัน “อาคารมิตรภาพที่ 96”  ประสบอัคคีภัย ทำให้ไฟไหม้อาคารไปทั้งหลัง รวมเอกสารของทางราชการ วัสดุ อุปกรณ์ ครุภัณฑ์ต่างๆ    ก็ถูกไฟไหม้ไปหมด ทางราชการจึงได้จัดสรรงบประมาณสร้างอาคารเรียนขึ้นมาแทนที่ เป็นอาคารเรียนแบบ 105/29 ขนาด 2 ชั้น 4 ห้องเรียน ใช้งบประมาณในการก่อสร้างประมาณ 1,489,500 บาท ทำพิธีเปิดป้ายอาคารอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 24  กันยายน  2535  ตั้งชื่ออาคารเรียนว่า “อาคาร   รัฐพัฒนา”