โรงเรียนก่อตั้งเมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม 2531 เปิดเป็นสาขาของโรงเรียนปลาปากวิทยา โดยการนำของนายโนน มาภา กำนัน ตำบลหนองฮี นายสุเมธ สมตัว อาจารย์ใหญ่โรงเรียนปลาปากวิทยาและ
พระครูสุนันท์ธรรมสถิตย์ เจ้าอาวาสวัดดำรงเมธยาราม มีนายพันธ์ วังทะพันธ์ เป็นผู้ดูแลสาขา ในวันที่18 เมษายน 2532 กระทรวงศึกษาธิการ ได้มีประกาศตั้งโรงเรียนมัธยมศึกษาขึ้นให้ชื่อว่า “โรงเรียน
หนองฮีวิทยาคม” ต่อมาสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯสยามมกุฎราชกุมาร มีพระราชดำริที่จะส่งเสริมให้การมัธยมศึกษามีคุณภาพกว้างขวางยิ่งขึ้น จึงได้พระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์สมทบเป็นค่าก่อสร้างโรงเรียน ด้วยสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ กระทรวงศึกษาธิการจึงได้น้อมเกล้าฯ ถวายโรงเรียนหนองฮีวิทยาคม เป็นโรงเรียนในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ซึ่งกรมสามัญศึกษาประกาศเปลี่ยนชื่อ โรงเรียนหนองฮีวิทยาคม เป็นโรงเรียนมัธยมพัชรกิติยาภา เมื่อวันที่10 กรกฎาคม 2532 โดยมีนายพันธ์ วังทะพันธ์ เป็นครูใหญ่ ต่อมาโรงเรียนได้เปลี่ยนชื่อเป็น โรงเรียนมัธยมพัชรกิติยาภา ๑ นครพนม