ประวัติโรงเรียนคำปลาฝานาทวี
โรงเรียนคำปลาฝานาทวี เดิมชื่อโรงเรียนบ้านคำปลาฝา ตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 2517 โดยเปิดสอนเป็นสาขาของโรงเรียนบ้านคำยาง ทั้งนี้เป็นไปตามนโยบายของรัฐบาลที่จะบริการด้านการศึกษาแก่ประชาชน อย่างทั่วถึง ซึ่งแต่ก่อนนักเรียนของหมู่บ้านคำปลาฝาต้องเดินทางไปเรียนที่โรงเรียนบ้านคำยาง จึงเป็นการลำบากแก่นักเรียนในการเดินทางไปโรงเรียนเพราะถนนหนทางไม่สะดวก ดังนั้นนายบุญชุม ดาบน้อยอุ่น ตำแหน่ง ครูใหญ่โรงเรียนบ้านคำยาง นายพรมมา มานัส ผู้ใหญ่บ้านคำปลาฝา และนายทวี มุ่งรวมกลาง ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้านคำปลาฝา ได้ปรึกษาหารือกันแล้วอนุญาตจัดตั้งโรงเรียน โดยได้รับความร่วมมือจากชาวบ้านในการบริจาคที่ดินให้กับโรงเรียน พร้อมกับจัดสร้างอาคารชั่วคราว จัดทำโต๊ะ ม้านั่ง สำหรับครูและนักเรียน แล้วเสนอคำร้องต่อราชการเพื่อขอจัดตั้งโรงเรียน และทางราชการได้อนุญาตให้เปิดเป็นสาขาของโรงเรียนบ้านคำยางไปก่อน
และในการนี้ นายสมชัย วรกิตติกุล นายอำเภอบ้านม่วง และนายสำราญ โกจารย์ศรี ศึกษาธิการอำเภอบ้านม่วง ได้มอบหมายให้นายบุญชุม ดาบน้อยอุ่น ครูใหญ่โรงเรียนบ้านคำยางเป็นผู้ดำเนินจัดการเรียนการสอน พร้อมด้วย นายสมเพชร นามนตรี และนายไพศาล โอนอ่อน โดยเปิดสอนตั้งแต่ชั้นประถมปีที่ 1 ถึงชั้นประถมปีที่ 4 มีนักเรียนทั้งสิ้น 115 คน เป็นชาย 63 คน เป็นหญิง 62 คน
เมื่อปี พ.ศ. 2549 คณะครูพร้อมด้วยคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานโรงเรียนบ้านคำปลาฝา ได้มติที่ประชุมให้เปี่ยนชื่อโรงเรียนบ้านคำปลาฝา เป็น “โรงเรียนคำปลาฝานาทวี” และในวันที่ 1 พฤษภาคม 2550 ทางราชการได้อนุญาตให้ใช้ชื่อ โรงเรียนคำปลาฝานาทวี จนถึงปัจจุบัน
โรงเรียนคำปลาฝานาทวี ตั้งอยู่หมู่ที่ 11 ตำบลดงเหนือ อำเภอบ้านม่วง จังหวัดสกลนคร มีพื้นที่ จำนวน 24 ไร่ 29 ตารางวา เปิดทำการสอนตั้งแต่ชั้นอนุบาล 1 ถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนเป็นนิติบุคคลตามกฎหมาย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาสกลนคร เขต 3 สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ
สภาพชุมชนของโรงเรียนมีลักษณะอยู่ห่างไกลแหล่งให้บริการสาธารณสุข การคมนาคมลำบากถนนติดต่อกับหมู่บ้านและชุมชนใกล้เคียงเป็นทางลูกรัง ในชุมชนมีสภาพเป็นทุ่งนาและป่าไม้ มีประชากรประมาณ 2,573 คน หมู่บ้านในเขตบริการ 2 หมู่บ้าน คือ หมู่บ้านคำปลาฝา และหมู่บ้านนาทวี สถานที่ใกล้เคียงโดยรอบโรงเรียน ได้แก่ บ้านของประชาชน ทุ่งนา อาชีพหลักของชุมชน คือ เกษตรกรรม ศาสนาที่คนในชุมชนนับถือส่วนใหญ่นับถือคือศาสนาพุทธ ประเพณี/วัฒนธรรมท้องถิ่นที่เป็นที่รู้จักโดยทั่วไป ได้แก่ ประเพณีบุญมหาชาติ บุญบั้งไฟ บุญเข้าพรรษา ออกพรรษา ฯลฯ ผู้ปกครองส่วนใหญ่จบการศึกษาระดับประถมศึกษา คนวัยทำงานส่วนใหญ่นิยมไปทำงานโรงงานทำยางแผ่นรมควัน ทางภาคใต้ มีการอพยบโยกย้ายบ่อย ๆ และส่วนใหญ่ฝากลูกให้ปู่ ย่า ตา ยาย ดูแล