๑.      ประวัติความเป็นมาของโรงเรียน

โรงเรียนจตุคามประชาสรรค์  ตำบลขามเรียน  อำเภอยางสีสุราช  จังหวัดมหาสารคาม   ตั้งขึ้นเมื่อวันที่  ๑๒  มิถุนายน  ๒๔๗๗    โดยอาศัยศาลาการเปรียญ  วันบ้านหนองนาใน  ตำบลเม็กดำ  อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย  และใช้ชื่อว่า โรงเรียนประชาบาลตำบลเม็กดำ  ๖  (โรงเรียนวัดบ้านหนองนาใน)  โดยมีนายศิริ  ทับแสงเป็นครูใหญ่  คนแรก

พุทธศักราช  ๒๔๗๘  ย้ายโรงเรียนจากศาลาการเปรียญวันบ้านหนองนาในมาอยู่ที่ศาลาการเปรียญ วัดบ้านฉนวน และเปลี่ยน ชื่อใหม่ว่า โรงเรียนประชาบาลตำบลเม็กดำ ๖  (โรงเรียนบ้านฉนวน)

พุทธศักราช  ๒๔๘๓  โรงเรียนได้รับงบประมาณ  เพื่อก่อสร้างอาคารเรียน  จำนวน  ๖๐๐  บาท  นายมงคล  ศรีรัง  ครูใหญ่  นายหอย  จีระออน    ผู้ใหญ่บ้านหนองบัวน้อยและนายจันทรา  โคตรไกรสร  ผู้ใหญ่บ้านหนองบัวแปะ  ได้ขอที่ดินสาธารณประโยชน์  ซึ่งตั้งอยู่ระหว่างบ้านหนองบัวน้อยกับบ้านหนองบัวแปะ(ที่ตั้งโรงเรียนปัจจุบัน)  ในเนื้อที่  ๒๓  ไร่ ๑  งาน  ปลูกสร้างอาคารเรียน แบบ ป ๑ ฉ  เตี้ย  ขนาด  ๓  ห้องเรียน  เมื่อสร้างเสร็จแล้วได้ย้ายนักเรียนจากวัดบ้านฉนวนมาเรียนที่โรงเรียนแห่งใหม่

พุทธศักราช  ๒๔๘๔  เปลี่ยนชื่อโรงเรียนใหม่ว่า  โรงเรียนประชาบาลตำบลเม็กดำ  ๖  (บัวแปะราษฎร์สามัคคี)

พุทธศักราช  ๒๔๙๕  เปลี่ยนชื่อโรงเรียนใหม่ว่า  โรงเรียนบ้านหนองบัวแปะ  (บัวแปะราษฎร์สามัคคี)

พุทธศักราช  ๒๕๑๑  ได้รื้ออาคารเรียนหลังแรก แบบ  ป  ๑  ฉ  เตี้ย ขนาด  ๓  ห้องเรียน  และได้รับงบประมาณหมวดค่าซ่อมแซม จำนวน  ๑๓,๓๕๐  บาท  เพื่อสร้างอาคารเรียนหลังใหม่  ขนาด  ๓ห้องเรียน ไม่มีฝาผนังกั้นห้องเรียน  ไม่มีเพดาน  โดยอาศัยแรงงานจากชาวบ้าน  สร้างเสร็จเมื่อวันที่  ๕  พฤศจิกายน  ๒๕๑๑ 

ปีงบประมาณ  ๒๕๑๙  ได้รับงบประมาณเงินผัน  ปช.กต. จากสภาตำบลขามเรียน  จำนวน ๗๐,๐๐๐  บาท  จัดทำผนังห้องและเพดานอาคารเรียน รวมเป็นจำนวน  ๕  ห้องเรียน  (อาคาร  ๑  ในปัจจุบันนี้)  สร้างเสร็จ  พ.ศ.  ๒๕๑๙  นอกจากนี้จังได้รับงบประมาณ  จำนวน  ๑๑๐,๐๐๐  สร้างอาคารเรียน  แบบ  ป  ๑  ฉ  เตี้ย  จำนวน  ๒   ห้องเรียน  และได้รับงบประมาณอีก  ๔๕,๐๐๐  บาท  สร้างบ้านพักครูแบบองค์การบริหารส่วนจังหวัด  ๒  ชั้น  ๒  ห้องนอน  มีห้องครัวข้างล่าง

ปีงบประมาณ  ๒๕๒๑  ได้รับงบประมาณสร้างส้วม  ๑  หลัง

ปีงบประมาณ  ๒๕๒๒  ได้รับงบประมาณจำนวน  ๕๐,๐๐๐  บาท  สร้างบ้านพักครูแบบองค์การบริหารส่วนจังหวัด  ๒  ชั้น  ๒  ห้องนอน  ข้างล่างก่ออิฐชักร่อง

ปีงบประมาณ ๒๕๒๔  ได้รับงบประมาณได้รับงบประมาณสนับสนุนจากกระทรวงสาธารณสุข  จำนวน  ๒,๐๐๐  บาท  และคณะครู ผู้ปกครองบริจาคเพิ่มอีก  ๓,๕๐๐  บาท  รวมเป็นเงิน  ๕,๕๐๐  บาท  สร้างถึงเก็บน้ำฝน  แบบ ฝ.ตต.  สร้างไว้ด้านทิศเหนืออาคารเรียนหลัง ๑

ปีงบประมาณ  ๒๕๒๖  ได้รับงบประมาณ  ๔๗๕,๐๐๐  บาท  สร้างอาคารเรียนแบบ  สปช. ๑๐๓/๒๖

ปีงบประมาณ ๒๕๒๗  ได้รับงบประมาณสร้างส้วมแบบ  สปช.๖๐๑/๒๖  จำนวน    ๑  หลัง  ๔  ที่นั่ง 

วันที่  ๒๗  กันยายน  ๒๕๒๘  ได้รับอนุมัติให้เปลี่ยนชื่อโรงเรียนจากโรงเรียนบ้านบัวแปะ (บัวแปะราษฎร์สามัคคี)  มาเป็นโรงเรียนจตุตามประชาสรรค์จนถึงปัจจุบัน

ปีงบประมาณ  ๒๕๒๙  ได้รับงบประมาณจำนวน  ๑๔,๐๐๐  บาท  สร้างเรือนเพาะชำ  แบบ  พ. ๑  จำนวน  ๑  หลัง 

วันที่  ๑  เมษายน  ๒๕๓๓  ได้รับงบประมาณอีสานเขียวตามโครงการน้ำพระทัยจากในหลวง  สร้างถังเก็บน้ำฝนแบบ ฝ.ตต.  ไว้ทางทิศใต้ของอาคารเรียน แบบ  สปช. ๑๐๓/๒๖

ปีงบประมาณ  ๒๕๓๔  ได้รับงบประมาณ  ๑,๔๙๐,๐๐๐  บาท สร้างอาคารเรียนแบบ  สปช. ๑๐๕/๒๙  ได้รับงบประมาณ  ๑ หลัง  ๖  ห้องเรียน

ปีงบประมาณ  ๒๕๓๕  ได้รับงบประมาณ  ๓๙๐,๐๐๐  บาท  สร้างอาคารอเนกประสงค์  แบบ  สปช  ๒๐๓/๒๖  จำนวน  ๑  หลัง

วันที่  ๒๘  มิถุนายน  ๒๕๓๗  ได้รับงบประมาณจากองค์การนานาชาติแพลนเพื่อร่วมกันพัฒนา  หน่วยที่ ๔  กิ่งอำเภอยางสีสุราช  จำนวน  ๒๒,๑๕๐  บาท  สร้างส้วมแบบ  สปช ๖๐๑/๒๖  จำนวน  ๑  หลัง  ๒  ที่

วันที่  ๑๕  มีนาคม  ๒๕๓๘  ได้รับงบประมาณจากชมรมนิสิต  คณะพานิชยการ และบัญชี  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  จัดสร้างหอและถังส่งน้ำประปาบาดาล  สร้างเสร็จเมื่อวันที่  ๒๘  มีนาคม  ๒๕๓๘

๒.      สภาพภูมิศาสตร์ของโรงเรียน

โรงเรียนจตุคามประชาสรรค์    มีเส้นทางการคมนาคมติดต่อภายในพื้นที่และติดต่อกับ

บริเวณใกล้เคียง  มีทั้งถนนลาดยางและถนนลูกรัง ถนนสายหลักคือถนนสายอำเภอพยัคฆภูมิพิสัย  ไปอำเภอนาเชือก    การเดินทางสะดวกพอสมควรแต่มีปัญหาในช่วงฤดูฝน เพราะสภาพเข้าหมู่บ้านเป็นลูกรัง  ถนนจะเป็นหลุมเป็นบ่อ  น้ำขังตามถนน  การเดินทางจะไม่สะดวก

          โรงเรียนจตุคามประชาสรรค์   เป็นโรงเรียนขนาดกลาง   ตั้งอยู่บ้านหนองบัวน้อย   หมู่ที่  4

ตำบลขามเรียน  อำเภอยางสีสุราช   จังหวัดมหาสารคาม   รหัสไปรษณีย์   44210   ตั้งขึ้นเมื่อ   พ.ศ. 2483   มีเนื้อที่  23  ไร่  1  งาน  เปิดทำการสอนตั้งแต่ชั้นปฐมวัย  ถึง  ชั้นประถมศึกษาปีที่  6  หมู่บ้านในเขตบริการ  5  หมู่บ้าน  คือ  บ้านหนองบัวแปะ  หมู่ที่ 1  บ้านฉนวน  หมู่ที่ 3  บ้านหนองบัวน้อย  หมู่ที่ 4  บ้านพังคี  หมู่ที่ 9  และบ้านเจริญผล  หมู่ที่ 11  

๓.     สภาพเศรษฐกิจของหมู่บ้าน

เป็นชุมชนชนบท  ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำการเกษตรกรรม  รับจ้าง  และมีฐานะค่อนข้าง

ยากจนเนื่องจากการประกอบอาชีพต้องอาศัยธรรมชาติ โครงสร้างเศรษฐกิจโดยรวมของพื้นที่ในเขตบริการของโรงเรียนจตุคามประชาสรรค์ ประชากรส่วนใหญ่มีอาชีพทำนา  ทำการเกษตร   รับจ้าง
๔.  สังคมและวัฒนธรรม

                ประชาชนในเขตบริการของโรงเรียนจตุคามประชาสรรค์  ส่วนใหญ่เป็นคนพื้นเมืองชาวอีสานดั้งเดิม มีภาษาไทยอีสานเป็นภาษาพูด  และจะมีคนพื้นเมืองที่ภาษาพูดจะเป็นภาษาเขมร   จะยึดมั่นขนบธรรมเนียมประเพณีไทย  นิสัยโอบอ้อมอารี รักหมู่คณะของตนเอง ร่าเริงสนุกสนาน ดังจะเห็นได้จากการจัดงานประเพณีต่าง ๆ งานบุญ   จะมีตลอดทั้งปี เพราะมีความเชื่อถือศรัทธาศาสนา  เคารพนับถือผู้อาวุโส รักถิ่นกำเนิด มีการกินอยู่เรียบง่ายตามที่เคยปฏิบัติกันมาไม่ชอบ  เปลี่ยนแปลงอะไรง่าย ๆ บรรพบุรุษเคยทำอะไรหรือปฏิบัติสิ่งใดก็จะปฏิบัติตามไม่ว่าจะเป็นการประกอบอาชีพ การกินอยู่ หรือการจัดระเบียบ   บ้านเรือน มีการเสียสละทรัพย์สิ่งของทำบุญ เพราะเชื่อตามประเพณีว่าเป็นการสร้างความดีเอาไว้เพื่อเป็นผลดีต่อตัวเองในเวลาต่อไปหรือ ชาติหน้า

                   ประชาชนในเขตบริการของโรงเรียนจตุคามประชาสรรค์   ได้ประกอบกิจกรรมจากสภาพวัฒนธรรม โดยยึดประเพณีของชาวอีสานดั้งเดิมมีวัฒนธรรมและประเพณียึดถือและปฏิบัติต่อ ๆกันมา  เช่น  ประเพณีข้าวสาก    ประเพณีสงกรานต์  ประเพณีบุญบั้งไฟ  ประเพณีบุญข้าวจี่  ฯลฯ