โรงเรียนบ้านหนองรูแข้  ตั้งขึ้นเมื่อวันที่ ๑ กุมภาพันธ์  ๒๔๗๙  โดยมีนายคำมาก  บุญเสริม (นายดิลก  บุญเสริม)

เป็นครูใหญ่คนแรกโดยอาศัยศาลาวัดบ้านหนองรูแข้เป็นสถานศึกษา และดำรงอยู่ได้ด้วยเงินศึกษาพลี

(เดิมชาวบ้านโรงเรียนบ้านหนองรูแข้ต้องเดินทางไปเรียนที่โรงเรียน)  ในปี  พ.ศ.๒๔๘๔ ทางราชการ

ได้อนุมัติงบประมาณเพื่อก่อสร้างอาคารเรียนให้เป็นเอกเทศ จำนวน ๖๐๐ บาท (หกร้อยบาทถ้วน)

นายคำมุก  บุญเสริมร่วมกับกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน คณะครูและประชาชนในสังกัดของโรงเรียนในขณะนั้น มีบ้านหนองรูแข้

บ้านหนองยาง บ้านหนองแวง บ้านหนองขุ่น บ้านหนองพุก และบ้านเหล่างิ้ว ได้ช่วยกันจัดหาสถานที่สร้างก่อสร้าง

โดยช่วยกันปราบที่ในเนื้อที่ ๒๑ ไร่ ซึ่งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของหมู่บ้าน โดยมีนายนาม สาทองขาว ผู้ใหญ่บ้านบ้านหนองรูแข้ 

นายด้วง  สาทองขาว ซึ่งเป็นครูในหมู่บ้านในขณะนั้นเป็นกำลังสำคัญและให้ความร่วมมือ นอกจากนั้นยังติดต่อประสานงานกับหมู่บ้านต่าง ๆ

ที่สังกัดโรงเรียน ช่วยกันหาวัสดุอุปกรณ์ในการก่อสร้าง จนครบถ้วน ตลอดทั้งการจัดแบ่งแรงงานจนการก่อสร้างแล้วเสร็จ

โดย ทำการปลูกสร้างตามแบบ ป.๑ฉ. ๑ ชั้น ๕ ห้องเรียน หลังคามุงกระเบื้องไม้  สิ้นค่าก่อสร้าง ๑,๒๕๐ บาท  แล้วได้ย้ายนักเรียนเข้ามาเรียน

ที่ก่อ สร้างใหม่ในปี พ.ศ. ๒๔๘๔ และตั้งชื่อว่าโรงเรียนบ้านหนองรูแข้(สมถวิลราษฎร์ศึกษา) ตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา ในปี ๒๔๘๕ นายดิลก  บุญเสริม 

ได้ย้ายกลับภูมิลำเนาเดิม นายพิมพ์  แผลทิตะ ได้ย้ายมาดำรงตำแหน่งแทน และได้นำนักเรียน ชาวบ้านปรับแต่งพื้นที่ของโรงเรียนเป็นสนาม

พื้นที่ใช้สอยเป็นที่เรียบร้อยต่อมาโรงเรียนก็ได้ช่วยกันพัฒนามาโดยตลอด นายคำสิงห์ ตรีถูกแนบ ได้นำชั้นเอกสาร ๑ ที่ นายมงคล ศรีรัง

ได้ปลูกหม่อนและนำเงินรายได้จากการขายมาซื้อลวดหนามล้อมโรงเรียนได้ ๓ ด้าน  นายไพบูลย์  ศรีรัง ได้ซ่อมแซมอาคารที่ชำรุด

และเปลี่ยนหลังคาจากกระเบื้องไม้มาเป็นสังกะสี โดยคณะครู – ภารโรงช่วยกันเสียสละ นายรังสี พะยันเฆ ซ่อมแซมบันไดและปรับปรุงป้าย

นายปรีดา สาทองขาว และคณะครูในขณะนั้นได้ช่วยกันเสียสละจัดทำโต๊ะ ม้านั่งนักเรียน จำนวน ๘๗ ชุด    ปี พ.ศ. ๒๕๑๖ ทางราชการ

ได้อนุมัติงบประมาณเพื่อปลูกสร้างอาคารเรียนหลังใหม่เนื่องจากชำรุดและไม่เพียงพอกับการใช้ จำนวน ๑๔๐,๐๐๐ บาท  คณะครู

และ ชาวบ้านตกลงกันจัดสร้างในที่ดินแห่งใหม่ในที่กึ่งกลางระหว่างบ้านหนองรูแข้ – บ้านหนองยาง โดยนายด้วง สาทองขาว  บริจาคที่ดินให้ ๘ ไร่

โดยสร้างตามแบบ ป.๑ฉ. ใต้ถุนสูง จำนวน ๔ เรียน และไดรับงบประมาณจำนวน ๕,๐๐๐ บาท เป็นค่าดำเนินการในการรื้อถอนหลังเดิมมาสร้าง

เป็น อาคารชั่วคราว       เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๑๖ ทางราชการเห็นว่าอาคารเรียนไม่เพียงพอกับจำนวนนักเรียน จึงอนุมัติเงินเพื่อปลูกสร้างอาคารเรียน

อีก ๑ หลัง จำนวน ๑๔๐,๐๐๐ บาท สร้างตามแบบ ป.๑ฉ. สูง จำนวน ๔ ห้องเรียน และต่อมาได้ต่อเติมด้านล่าง สำหรับที่ดินที่มีอยู่

ไม่เพียงต่อการใช้ประโยชน์  จึงประสานกับบ้านหนองยางขอใช้ที่สาธารณะประโยชน์โนนสูงอีก ๑๖ ไร่ ก็ได้รับความร่วมมือด้วยดี

รวมที่ดินที่ใช้ประโยข์ในบริเวณโรงเรียน จำนวน ๒๔ ไร่         ในปี ๒๕๒๐ นายปรีดา สาทองขาว ได้ลาออกจากราชการ ทางราชการ

ได้แต่งตั้ง นายสง่า  ภูลายดอก  เป็นผู้รักษาการในตำแหน่งครูใหญ่  ทางราชได้อบรมลูกเสือชาวบ้าน ได้รับการสนับสนุนจาก  

ครู – กำนัน – ผู้ใหญ่บ้านด้วยดี และได้ประชาสัมพันธ์ให้ชาวบ้านบริจาคเงินซื้อม้าหินอ่อนได้จำนวน ๓๐ ตัว     วันที่ ๑๐ มิถุนายน ๒๕๒๑

นายเหรียญ จันทะแก้ว ได้ย้ายมาเป็นครูใหญ่ และได้พัฒนาโรงเรียนให้เจริญเรื่อยมา เช่นได้รับงบประมาณก่อสร้างอาคารเรียนจำนวน ๖ หลัง ฯ

โรงฝึกงาน ๑ หลัง บ้านพักภารโรง ๑ หลัง ส้วม ๑ หลัง นายเหรียญ  จันทะแก้ว  ได้เกษียณอายุราชการเมื่อ ๑๐ กันยายน ๒๕๓๕

แล้วทางราชการได้ย้ายนายเรืองชัย  แก้วอาจ  อาจารย์ใหญ่โรงเรียนบ้านทัพป่าจิก สปอ.พยัคฆภูมิพิสัย มาดำรงตำแหน่งอาจารย์ใหญ่

แทน ปี พ.ศ.๒๕๓๖ ได้รับงบประมาณก่อสร้างอาคารเอนกประสงค์ ๑ หลัง จัดสร้างซุ้มประตู รั้วกำแพงด้านหน้าโรงเรียน   

เมื่อเดือนพฤศจิกายน ๒๕๔๖ ทางราชการมีการปฏิรูประบบราชการ โดยยุบรวมสำนักงานการประถมศึกษาอำเภอ – จังหวัด

แล้วตั้งเป็นสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา โรงเรียนบ้านหนองรูแข้อยู่ในสังกัด สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา มหาสารคาม 

เขต ๒  ซึ่งมี ๓๑๙ โรงเรียน โรงเรียนจาก ๖ อำเภอ คือ วาปีปทุม  บรบือ  ยางสีสุราช  นาเชือก  นาดูน  และพยัคฆภูมิพิสัย   

วันที่ ๑๕ มกราคม ๒๕๕๐ ทางราชการได้ย้ายนายเรื่องชัย  แก้วอาจ  ไปเป็นผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านหัวหมู อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย 

แล้วย้ายนายปิยวัฒน์  บุญบรรจง  ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านเสือโก๊ก  อำเภอวาปีปทุม มาดำรงตำแหน่งแทน และในวันที่

๑๖ มิถุนายน ๒๕๕๒ ทางราชการได้ย้ายนายปิยวัฒน์ บุญบรรจง ไปดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการโรงเรียนอนุบาลพยัคฆภูมิพิสัย

แล้วย้าย นายณรงค์  พรมโนนศรี ผู้อำนวยการโรงเรียนอนุบาลดงเมืองน้อย มาดำรงตำแหน่งแทน ปีการศึกษา ๒๕๕๓ 

เปิดทำการสอน ๓ ระดับ มีนักเรียน ๒๔๓ คน ครู ๑๓ คน พนักงานราชการ ๑ คน  รวมบุคลากร ๑๔ คน และในปีการศึกษา ๒๕๕๒ นี้

รัฐบาลได้แจกหนังสือเรียน เครื่องแบบ อุปกรณ์การเรียนให้นักเรียนตามนโยบายเรียนฟรี ๑๕ ปี อย่างมีคุณภาพด้วย

                                                                                                  ข้อมูล ณ วันที่ 15 มิถุนายน 2556