โรงเรียนบ้านทรายมูลได้ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่  ๑ พฤษภาคม  พ.ศ. ๒๔๖๐  มีชื่อว่าโรงเรียนประชาบาลตำบลทรายมูล ๑ วัดศรีบุญเรือง  ตำบลทรายมูล  อำเภอน้ำพอง  จังหวัดขอนแก่น  ใช้ศาลาวัดเป็นที่จัดการเรียนการสอนมีสามเณรไมล์   ศิลานคร เป็นครูใหญ่คนแรก โดยมีหมู่บ้านที่ส่งบุตรหลานมาเรียน คือ หมู่ที่ ๑ , ๒ , ๓, ๗ , ๘ , ๙ , และ ๑๑ เปิดสอนครั้งแรก ๒ ชั้น คือ ป.๑ และ ป.๒ และเปิดสอนชั้นประถมบริบูรณ์ถึงชั้น ป.๕ เมื่อปี พ.ศ.๒๔๖๘ ต่อมาในปีพ.ศ.๒๔๙๖ ได้ย้ายโรงเรียนไปอยู่โรงเรียนชั่วคราวบ้านกุดดุกและในปี พ.ศ.๒๔๙๗ ได้ย้ายจากบ้านกุดดุกกลับมาที่โรงเรียนชั่วคราวบ้านทรายมูล ปี พ.ศ. ๒๔๙๘ ย้ายจากโรงเรียนชั่วคราว บ้านทรายมูลไปอยู่ศาลาวัดบ้านกุดดุกเพื่อให้ชาวบ้านได้ทำการก่อสร้างอาคารที่ได้รับงบประมาณจากทางราชการและร่วมกันบริจาคสมทบ การก่อสร้างอาคารเรียนแล้วเสร็จเมื่อวันที่ ๓๐  กันยายน  พ.ศ.๒๕๐๕ หลังจากนั้นมาโรงเรียนก็ได้รับงบประมาณในการก่อสร้างมาเป็นระยะพร้อมทั้งได้รับบริจาคจากชาวบ้านสมทบในการก่อสร้างอาคารประกอบต่างๆมาจนถึงปัจจุบัน

   โรงเรียนทำหน้าที่ในการบริการการศึกษาโดยทำการสอนในระดับประถมศึกษา และได้รับอนุญาตให้เปิดสอนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นตามโครงการขยายโอกาสทางการศึกษา  ในปัจจุบันได้จัดการศึกษาตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน  พุทธศักราช  ๒๕๕๑  (ฉบับปรับปรุง ๒๕๖๐) จัดการศึกษา  ๓  ระดับ  คือ  ระดับก่อนประถมศึกษา  ระดับประถมศึกษา  ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น  เพื่อตอบสนองรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย  พุทธศักราช  ๒๕๔๐  ตามมาตรา๔๓ และมาตรา๘๑ และพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ ๒๕๔๒  (แก้ไข ฉบับที่ ๒ พ.ศ.๒๕๔๕)   พระราชบัญญัติการศึกษาภาคบังคับ  พ.ศ.  ๒๕๔๕