โรงเรียนบ้านภูพระโนนผักหวาน เดิมชื่อ “โรงเรียนบ้านภูพระ” ตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 1 เดือน พฤษภาคม พ.ศ. 2511 เปิดสอนครั้งแรกจากชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-3 มีนักเรียน 30 คน มีนายถนอม พิมพลา เป็นครูใหญ่ ทำการสอนคนเดียว พื้นที่ของโรงเรียนได้จากการสงวนของชาวบ้านมีพื้นที่ 12 ไร่ 56 ตารางวา โดยมีอาณาเขต ดังนี้
ทิศเหนือ ติดถนนเชื่อมหมู่บ้านภูพระ – บ้านมอเลี้ยว ยาว 154 เมตร
ทิศใต้ ติดบ้านภูพระและถนนเชื่อมหมู่บ้านภูพระ – บ้านโนนผักหวาน ยาว 166 เมตร
ทิศตะวันออก ติดถนนรอบวัดป่าภูพระวนาราม ยาว 117 เมตร
ทิศตะวันตก ติดที่นาของนายสุชาติ อาสาสะนา ยาว 133 เมตร
เมื่อแรกตั้ง โรงเรียนและหมู่บ้านอยู่ในเขตปกครองครองของตำบลโนนม่วง อำเภอศรีบุญเรือง จังหวัดอุดรธานี และเป็นโรงเรียนกันดารตามประกาศกระทรวงการคลังเนื่องจากอยู่ห่างไกลจากอำเภอ การเดินทางค่อนข้างลำบาก
พ.ศ. 2528 ได้โอนมาสังกัดอำเภอนากลาง จังหวัดอุดรธานี
1 ธันวาคม พ.ศ. 2536 ได้สังกัดกับสำนักงานการประถมศึกษาอำเภอนากลาง จังหวัด
หนองบัวลำภู ตามพระราชบัญญัติจัดตั้ง จังหวัดหนองบัวลำภู
ปัจจุบันโรงเรียนบ้านภูพระโนนผักหวาน เป็นโรงเรียนขนาดกลาง ( นักเรียน 121-600 คน ) เปิดทำการสอน ถึง ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น เป็นโรงเรียนขยายโอกาส (เปิดสอนขยายโอกาส ในปีการศึกษา 2539)
ในปีการศึกษา 2543 มีโรงเรียนเรียนร่วม 2 โรงเรียน คือ
๑. โรงเรียนบ้านภูพระ (สาขาบ้านมอเลี้ยว)
๒. โรงเรียนบ้านซำขอนแก่น หมู่ที่ 5 ตำบลอุทัยสวรรค์ อำเภอนากลาง จังหวัดหนองบัวลำภู
ปีการศึกษา 2550 โรงเรียนบ้านซำขอนแก่น ย้ายไปทำการเรียนการสอนที่เดิม