ประวัติโรงเรียนบ้านปะหละ
โรงเรียนบ้านปะหละ ได้แยกออกจากโรงเรียนประชาบาลตำบล 1(วัดบ้านปะอาว) เมื่อวันที่ 1 มิถุนายน พ.ศ. 2478 โดยได้ใช้ชื่อว่า “โรงเรียนประชาบาลตำบล 2” (วัดบ้านปะหละ)
โดย ขุนวุฒิกรรมรักษานายอำเภออุทุมพรพิสัยเป็นผู้จัดตั้งขึ้น ดำรงโรงเรียนอยู่ด้วยเงินช่วยการประถมศึกษาเป็นการบำรุงการศึกษาประชาบาล มีนายสุข ทองภาพ เป็นครูใหญ่ จัดการเรียนการสอนตามประมวลศึกษาพิเศษภาค 1 และภาค 2 ของกระทรวงศึกษาธิการ
เมื่อปี พ.ศ. 2496 ทางราชการจึงได้ให้เปลี่ยนชื่อนามโรงเรียนเสียใหม่จากโรงเรียนประชาบาลตำบลปะอาว 2 (วัดบ้านปะหละ) เป็นโรงเรียนวัดบ้านปะหละ
ต่อมานายสุข ทองภาพได้ลาออกจากราชการ ได้ย้ายนายสุวรรณ์ คูหา มาแทนจนถึงวันที่ 1 พฤษภาคม 2499 นายสุวรรณ์ คูหามีอายุครบ 60 ปี จึงเกษียณอายุราชการ ต่อมานายหนา ต้นวงค์
มาดำรงตำแหน่งครูใหญ่
เมื่อปี พ.ศ. 2519 คณะครูและชาวบ้านในเขตบริการของโรงเรียนร่วมมือกันจัดหาที่ดินเพื่อปลูกสร้างอาคารเรียนหลังใหม่เพื่อแยกออกจากบริเวณวัดและศาลาวัดได้สำเร็จ ทางราชการได้อนุมัติเงินงบประมาณ 180,00 บาท ในการก่อสร้างอาคารเรียน แบบศก. 01 จำนวน 1 หลัง และได้เริ่มก่อสร้างเมื่อ วันที่ 19 ธันวาคม 2519 และก่อสร้างเสร็จเมื่อ วันที่ 7 มีนาคม 2520
ในปีการศึกษา 2520 ทางโรงเรียนได้ทำพิธีเปิดอาคารเรียนหลังใหม่ และได้ย้ายนักเรียน
จากศาลาวัดบ้านปะหละมาเรียนที่อาคารเรียนหลังใหม่ พร้อมได้เปลี่ยนชื่อโรงเรียนจากโรงเรียนวัดบ้านปะหละมาเป็น “โรงเรียนบ้านปะหละ” มี นายจันทร์ พรหมมาศ เป็นครูใหญ่ เปิดเรียนจากชั้น ป. 1 - ป. 5
ปีการศึกษา 2522 เปิดเรียนถึงชั้น ป.6
ปี พ.ศ. 2522 ได้รับงบประมาณในการก่อสร้างอาคารเรียนหลังใหม่แบบ ศก. 04 จำนวน 1 หลัง 4 ห้องเรียน ด้วยเงินงบประมาณ 440,000 บาท เริ่มก่อสร้างเมื่อ วันที่ 12 ตุลาคม 2522 แล้วเสร็จเมื่อ วันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2523 และต่อมาได้รับงบประมาณต่อเติมชั้นล่างอีก 4 ห้องเรียน ด้วยเงินงบประมาณ 80,000 บาท
ปี พ.ศ. 2523 ได้รับงบประมาณก่อสร้างอาคารเอนกประสงค์
ปี พ.ศ. 2524 ได้รับงบก่อสร้างส้วม 4 ที่นั่ง
ปี พ.ศ. 2525 ได้รับงบก่อสร้างถังเก็บน้ำฝน แบบ ฝ.33 จากกระทรวงสาธารณสุข 1 ชุด
ปีการศึกษา 2528 เปิดขยายชั้นเรียนในระดับก่อนประถมศึกษา (เด็กเล็ก)
ปี พ.ศ. 2530 ได้รับงบก่อสร้างเรือนเพาะชำ 1 หลัง
ปี พ.ศ. 2534 ได้รับงบก่อสร้างบ้านพักครูโดยรื้อย้ายมาจากโรงเรียนบ้านขะยูง
ปี พ.ศ. 2535 เปิดสอนชั้นอนุบาล ในปีนี้ได้รับงบประมาณสร้างถังเก็บน้ำฝน แบบ ฝ.30 (พิเศษ) จำนวน 1 ชุด งบฯ 60,400 บาท
1 ตุลาคม 2536 นายอิทธิศักดิ์ จักษุพันธ์ อาจารย์ใหญ่เกษียณราชการ นายทองคำ ธรรมดารักษาการในตำแหน่งอาจารย์ใหญ่
ธันวาคม 2536 นายสมคิดศรีบูรณ์ ย้ายมาจากโรงเรียนบ้านโนนกลางมาดำรง
ตำแหน่งอาจารย์ใหญ่
วันที่ 13 เมษายน 2537 นายทองคำ ธรรมดาได้จัดหาชักนำคณะผ้าป่าจากเพื่อนฝูง ศิษย์ยานุศิษย์จากกรุงเทพฯ มาทอดที่โรงเรียนได้เงินทั้งสิ้น 50,000 บาท คณะครู ภารโรง ชาวบ้านได้จัดงานต้อนรับด้วยความยินดียิ่ง นำเงินที่ได้มาไปจัดซื้อวัสดุอุปกรณ์ เพื่อจะนำน้ำจากหนองสาธารณประโยชน์บ้านปะหละมาใช้ในโรงเรียน ส่งผลให้นักเรียนในโรงเรียนมีน้ำใช้อย่างเพียงพอ
ในปีการศึกษา 2540 ทางโรงเรียนได้เปิดรับนักเรียนอนุบาล 4 ปี ( อ.บ. 3 ขวบ) ปีการศึกษา 2541 ได้มีการยกเลิกรับนักเรียนอนุบาล 4 ปี (อ.บ. 3 ขวบ)
วันที่ 29 ธันวาคม 2542 นายสมคิด ศรีบูรณ์ อาจารย์ใหญ่ได้ย้ายไปดำรงตำแหน่งเดิมที่โรงเรียนบ้านปะอาว ทางราชการการได้ส่งตัว นางวัชรี โลบุญ ตำแหน่งอาจารย์ 2 ระดับ 7 โรงเรียนบ้านพลับ มารักษาการในตำแหน่งอาจารย์ใหญ่
วันที่ 30 ธันวาคม 2542 ได้รับคำสั่งให้ดำรงตำแหน่งอาจารย์ใหญ่
วันที่ 15 ตุลาคม 2544 ทางโรงเรียนได้จัดทำผ้าป่าสามัคคี โดยมอบหมายให้นายทองคำ
ธรรมดา ไปประสานงานกับคณะศิษย์เก่าและท่านผู้เกียรติที่อยู่กรุงเทพฯ โดยมีนายประยุทธ นางบุญโฮม ธรรมคุณ เป็นประธานประสานงานกรุงเทพฯ ในการจัดทำผ้าป่าฯในครั้งนี้ได้รับเงินบริจาคทั้งสิ้น 140,000 บาท และทางโรงเรียนได้รับความร่วมมือจากผู้นำหมู่บ้านในเขตบริการของโรงเรียนทั้ง 4 หมู่บ้าน ผู้ปกครองนักเรียน สอ.บต. ได้สละแรงงานสร้างถนนคอนกรีตขนาดกว้าง 4 เมตร ยาว 100 เมตร สร้างเสร็จสิ้นภายใน 3 วัน ท่าน ส.ส. มานพ จรัสดำรงนิตย์ ได้สนับสนุนเงิน 10,000 บาท เพื่อสมทบในกองผ้าป่าฯในครั้งนี้ โดยการประสานงานของ นายกงใจ สีโลรัตน์ นายก อบต. ปะอาว
วันที่ 1 ตุลาคม 2545 นางวัชรี โลบุญ ตำแหน่งอาจารย์ใหญ่ ได้รับอนุมัติจาก ก.ค. ให้เลื่อนตำแหน่งเป็นผู้อำนวยการโรงเรียน เนื่องจากผ่านเกณฑ์การประเมินผู้อำนวยการเกณฑ์คุณภาพ
วันที่ 27 พฤศจิกายน 2548 นางวัชรี มอฟฟิตต์ ตำแหน่งผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านปะหละ ได้ลาออกจากราชการ วันที่ 15 ธันวาคม 2548 นายสันติ สีหนาท ได้ย้ายมาดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการ จนถึงปัจจุบัน
ปี2560 ได้รับงบประมาณ 2,990,000 บาท สร้างอาคารเรียน แบบสปช105/29 แบบสี่ห้องเรียนใต้ถุ่นโลงที่สามารถต่อเติม