โรงเรียนนี้ตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. ๒๔๖๑ โดยท่านเจ้าอาวาสวัดท่าทราย (พระครูจอน ธปฺมธโร) ร่วมกับมรรคนายก อันมีนายชุ่ม ปรีเปรม นายสด เรืองแสง นายเล็ก หลักฐาน ฯลฯ โดยได้ชักชวนชาวบ้านสละ ทุนทรัพย์ เพื่อใช้จ่ายในสิ่งจำเป็น การรับเด็กเข้าเรียนเป็นเด็กผู้ชายทั้งสิ้น ทำการสอนภาษาไทยและคำนวณต่าง ๆ ใช้ศาลาการเปรียญเป็นที่สอนโดยมีพระภิกษุติ่งเป็นผู้สอน
ต่อมารัฐบาลประกาศใช้พระราชบัญญัติการประถมศึกษาทางการได้ส่ง นายพุฒ เดชะกุล มาเป็นครูใหญ่ สอนตั้งแต่ชั้นประถมปีที่ ๑ ถึงชั้นประถมปีที่ ๓
๑ กรกฎาคม ๒๔๖๖ นายเมี้ยน จิตอารี มาแทนครูใหญ่เดิมซึ่งลาออก
๑ พฤษภาคม ๒๔๖๘ นายสังวาลย์ ผ่องสกุล เป็นครูใหญ่แทนครูใหญ่เดิม ประมาณปีเศษ
นายสังวาลย์ ผ่องสกุล ลาออก นายจำปี จูดี มาทำการสอนแทน จนถึง ๒๔ กุมภาพันธ์ ๒๔๖๙ นายจำปี จูดี ลาออก การสอนจึงเลิกล้มไปชั่วคราว
๑๓ สิงหาคม ๒๔๗๐ นายศักดิ์ จันทกร มาเป็นครูใหญ่มีนักเรียนราว ๒๐ คน ในเดือนพฤศจิกายน ทางการได้ส่งนายประเสริฐ คงกะพันธ์ มาเป็นครูประจำชั้น
๒๓ กุมภาพันธ์ ๒๔๗๐ นายประเสริฐ คงกะพันธ์ ได้เป็นครูใหญ่ แทนได้นายศักดิ์ จันทกร ซึ่งลาออก นายประเสริฐ ได้ร่วมมือกับเจ้าอาวาสและผู้อุปการะโรงเรียน สร้างอาคารถาวรขนาด ๒๐ ´ ๙ เมตร
มุขกลาง และจัดหาอุปกรณ์การศึกษาให้แก่โรงเรียนอย่างครบครัน เปิดเรียนตั้งแต่ชั้นประถมปีที่ ๑ ถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖ ตามหลักสูตรของกระทรวงศึกษาธิการ มีจำนวนนักเรียน ๓๐๐ คนเศษ ทำให้สถานที่เรียนคับแคบ พ.ศ.๒๔๘๐ ได้รื้ออาคารหลังเก่ามาสร้างใหม่ ขนาด ๒๐ ´ ๙๐ เมตร มุขกลาง ๒ ชั้นเป็นอาคารเรียน
พ.ศ. ๒๔๘๓ นายถนอม ชื่นอารมย์ ย้ายมาเป็นครูใหญ่แทนทำฝาห้องชั้นล่าง และกันสาดเพิ่มขึ้น
พ.ศ. ๒๔๘๗ นายหิรัญ คังคายะ เป็นครูใหญ่ สภาพของโรงเรียนดีขึ้นตามลำดับ
พ.ศ. ๒๔๘๘ นายกุศล บุญสาลี เป็นครูใหญ่ได้จัดการเทพื้นคอนกรีตชั้นล่าง และปรับปรุงพื้นชั้นบนที่ผุพังให้อยู่ในสภาพที่ดีขึ้น พ.ศ. ๒๕๐๑ นายประยูร ตราชู เป็นครูใหญ่แทนนายกุศล บุญสาลี ในพ.ศ. นี้
ทางกระทรวงได้เงินมาปลูกสร้าง อาคารหลังใหม่แทนหลังเก่าที่ชำรุด ๑ หลัง กว้าง ๗ ´ ๔๕ เมตร
เป็นอาคารเรียนชั้นเดียว ๕ ห้องเรียนไม่มีมุขเป็นจำนวนเงิน ๙ หมื่นเศษ
๑๑ สิงหาคม ๒๕๐๑ นายมนตรี ศรีมงคล มาเป็นครูใหญ่แทนและในปี ๒๕๐๒ ได้ร่วมมือกับคณะกรรมการศึกษา และผู้ปกครองนักเรียนต่อห้องเรียนออกไปด้านหลัง และมุขอีก ๑ ห้อง
๒๓ มิถุนายน ๒๕๐๔ ทางจังหวัดได้อนุญาตให้เปิดทำการสอนมัธยมสามัญศึกษา โดยมีนายเกียรติ
สุขทวี ศึกษาธิการจังหวัดมาทำพิธีเปิดชั้นเรียน โดยเปิดเรียนชั้นมัธยมปีที่ ๑ ก่อน
๒๐ มกราคม ๒๕๐๕ ได้เปิดกองลูกเสือขึ้น เป็นกองลูกเสือจังหวัดนครนายกที่ ๓๗
๑๐ เมษายน ๒๕๐๗ ได้รื้ออาคารเรียนหลังเก่าซึ่งได้สร้างมาแต่ พ.ศ. ๒๔๘๐ แล้วมาสร้างใหม่ตามแบบ ป. ๑ โดยใช้เงินของประชาชนที่ร่วมบริจาค ๑๒,๖๖๑ บาท และจากกองการกฐินสามัคคี กรุงเทพ – นนทบุรี อีก ๑๕,๐๐๐ บาท โดยได้รับความร่วมมือจากพระอธิการหนู ปุณฺทิโต เจ้าอาวาสวัดท่าทราย
นายหมา พุ่มทอง กรรมการศึกษาโรงเรียน และพระอธิการทองย้อย พูลศรี การก่อสร้างคงสร้างเพียง
๓ ห้องเรียน สำหรับพออาศัยเรียนไปพลางก่อน
๑๕ กรกฎาคม ๒๕๐๗ ทางราชการได้มีคำสั่งย้ายนายมนตรี ศรีมงคล ไปดำรงตำแหน่งครูใหญ่โรงเรียนเมืองนครนายก และแต่งตั้งนายไพโรจน์ ศรีคำแขก รักษาการในตำแหน่งครูใหญ่โรงเรียนนี้ ครูใหญ่ได้วางแผนร่วมกับคณะกรรมการศึกษาจัดหาเงินมาดำเนินการก่อสร้างอาคารเรียนต่อ ให้เสร็จเรียบร้อยอีก
๒ ห้องเรียน ได้เงินจากสภาตำบล ๗,๘๐๐ บาท
๑ กรกฎาคม ๒๕๐๙ ช่วยกันหาเงินสบทบทุนสร้างประปาโรงเรียน ร่วมกับอนามัยตำบล
ท่าทราย วัดท่าทราย ได้เงินในการก่อสร้าง ๑๑,๕๐๐ บาท ขอเงินสภาตำบลสมทบ ๒,๐๐๐ บาท
๑ สิงหาคม ๒๕๐๙ ได้งบประมาณสมทบก่อสร้างต่อเติมอาคารเรียนอีก ๒ ห้องเรียน ตีฝากั้นห้องรวม ๕ ห้องเป็นเงิน ๔๐,๐๐๐ บาท ได้เงินสภาตำบลสมทบอีก ๒,๐๐๐ บาทจึงสำเร็จเรียบร้อย
๑ กันยายน ๒๕๑๐ บาท นายเยื่อ ยงยุทธ ได้สร้างเสาธงให้กับโรงเรียนสิ้นเงิน ๑,๒๐๐ บาท ต่อมาทางราชการได้แต่งตั้งนายไพโรจน์ ศรีคำแขก ดำรงตำแหน่งครูใหญ่โรงเรียนนี้
๑ กันยายน ๒๕๑๑ ขอเงินสภาตำบลสร้างส้วม ๓ ที่นั่งได้ ๑ หลัง เป็นเงิน ๓,๐๐๐ บาท
๑๙ พฤษภาคม ๒๕๑๒ ทางโรงเรียนของบประมาณจากองค์การบริหารส่วนจังหวัดนครนายกปลูกบ้านพักครู ๑ หลัง เป็นเงิน ๒๐,๐๐๐ บาท
ปีการศึกษา ๒๕๑๓ ของบประมาณ องค์การบริหารส่วนจังหวัดนครนายก เพื่อตีฝ้าเพดานอาคารเรียนหลังใหม่ได้เงิน ๑๐,๐๐๐ บาทได้โต๊ะเรียนชนิดเดี่ยว ๑๕ ชุด
ปีการศึกษา ๒๕๑๔ ขอเงินสภาตำบลเพื่อทำถนนรอบบริเวณโรงเรียนได้เงิน ๔,๐๐๐ บาท และในปีเดียวกันนี้โรงเรียนวัดท่าทรายได้เปิดขยายการศึกษาภาคบังคับขึ้น ได้โต๊ะเรียนชนิดคู่อีก ๑๖ ชุด
ปีการศึกษา ๒๕๑๕ ขอเงินสภาตำบลสร้างส้วม ๓ ที่นั่งได้เงิน ๔,๕๐๐ บาท และขอโต๊ะเรียนคู่ได้
๑๕ ชุด โต๊ะเรียนเดี่ยวอีก ๒๐ ชุด และในปีการศึกษานี้ โรงเรียนได้รับการประเมินผลจากกรมสามัญศึกษาตามเกณฑ์มาตรฐานโรงเรียนประถมศึกษาได้ที่ ๑ ของอำเภอเมืองนครนายก
พ.ศ. ๒๕๑๖ ได้งบประมาณสร้างโรงฝึกงานของโรงเรียนวัดท่าทรายเป็นเงิน ๔๐,๐๐๐ บาท
พ.ศ. ๒๕๑๗ ได้งบประมาณสร้างอาคารเรียนหลังที่ ๓ เป็นเงินทั้งสิ้น ๒๖๐,๐๐๐ บาท และได้รับความร่วมมือจากกรรมการศึกษา และชาวบ้านร่วมมือกันทำงานและก่อกระถางต้นไม้หน้าอาคาร ๓ พ.ศ. ๒๕๑๘
ได้งบประมาณสร้างส้วม ๓ ที่นั่ง เป็นเงิน ๑๕,๐๐๐ บาท แบบคอนกรีตตอนบนเป็นไม้ และปีนี้ได้รับโอนการศึกษาและรับเด็กจากโรงเรียนยี่กรุณจิตต์มารวมด้วย
พ.ศ.๒๕๑๙ย้ายห้องครูใหญ่มาที่อาคาร ๓ ราวเดือนทางราชการได้ส่งนายบุญยืน พูลศรี มาแทน
พ.ศ. ๒๕๒๐ ได้รับครูใหม่เพิ่มอีก ๔ คน รวมเป็นครูทั้งหมด ๑๗ คน นักเรียน ๓๓๘ คน ได้งบประมาณสร้างบ้านพักครู ๑ หลัง เป็นเงิน ๙๐,๐๐๐ บาท
พ.ศ. ๒๕๒๑ ทำการต่อไฟฟ้าเข้าใช้ในอาคารเรียนโดยใช้เงินรายได้ของโรงเรียน เริ่มใช้หลักสูตรประถมศึกษาใหม่ของชั้นประถมปีที่ ๑
พ.ศ. ๒๕๒๒ ทางการยุบชั้น ป. ๗ เริ่มใช้หลักสูตรใหม่ชั้น ป.๒ และในปีนี้ทางโรงเรียนได้รับคัดเลือกให้เป็นโรงเรียนดีเด่นของอำเภอเมืองนครนายก
พ.ศ. ๒๕๒๓ เปิดการใช้หลักสูตรใหม่ ป. ๓ จำนวนครูและนักเรียนเริ่มลดลง
พ.ศ. ๒๕๒๔ ครูลาออก ๑ ท่าน ย้ายไปดำรงตำแหน่งโรงเรียนอื่นอีก ๑ ท่านจำนวนนักเรียนลดลงอีก
พ.ศ. ๒๕๒๕ การดำเนินการของโรงเรียนดำเนินไปปกติ ครูย้ายไปช่วยราชการ ๒ ท่าน
พ.ศ. ๒๕๒๖ ได้รับบริจาคเงินจากบริษัทสยามการเคหะและท่านเจ้าคุณพระอมรเวที บริจาคเงิน ๒๑,๕๐๐ บาท ซื้ออุปกรณ์การศึกษาให้โรงเรียน
พ.ศ. ๒๕๒๗ รับบริจาคเงินทุนนักเรียน ๓,๔๐๐ บาท และเสื้อผ้าสิ่งของเป็นเงิน ๕,๐๕๐ บาท ในปีเดียวกันนี้ได้งบประมาณสร้างถังน้ำฝนเป็นเงิน ๓๐,๐๐๐ บาท
พ.ศ. ๒๕๒๙ ได้งบประมาณรายหัวเป็นเงิน ๖,๒๙๕ บาท งบเปลี่ยนหลังคาอาคาร ๑ เป็นจำนวนเงิน ๑๕๓,๔๐๐ บาท
พ.ศ. ๒๕๓๑ ได้รับงบประมาณ ๗๖,๓๐๐ บาท เปลี่ยนเสาอาคารเรียนหลัง ๑ จำนวน ๗๒ ต้น เป็นเสาคอนกรีต
พ.ศ. ๒๕๓๒ คณะครูบริจาคคนละ ๑,๐๐๐ บาท ร่วมกับวัดท่าทราย เทคอนกรีตเสริมเหล็กเป็นถนนเข้าโรงเรียนและเข้าวัดท่าทรายระยะทาง ๙๐ เมตร
พ.ศ. ๒๕๓๓ ได้รับค่าวัสดุรายหัว ๕,๕๗๑ บาท คณะครูช่วยกันหาเงินรายได้พิเศษประจำปี จัดทำการปรับปรุงโรงเรียนเป็นเงิน ๘,๖๐๑ บาท
พ.ศ. ๒๕๓๔ นายไพโรจน์ ศรีคำแขก เกษียณอายุนับว่ารับราชการมานาน ๒๘ ปี ที่ ร.ร. นี้ ซึ่งเป็นอาจารย์ใหญ่ นายสมชาย มิศิริ ย้ายมาดำรงตำแหน่งแทน
พ.ศ. ๒๕๓๕ คณะครู กรรมการศึกษา ผู้ปกครอง ผู้มีจิตศรัทธาช่วยหาผ้าป่า เพื่อซื้อดินถมสนาม ทำการซ่อมประปาโรงเรียน และซื้ออุปกรณ์ต่าง ๆ มีมูลค่า ๑๐๐,๐๐๐ บาทเศษ ในปีเดียวกันนี้ นายสมชาย มิศิริ ย้ายไปดำรงตำแหน่งอาจารย์ใหญ่โรงเรียนบ้านพริกมะลิวัลย์ สปอ.บ้านนา นายอัศวิน พวงดอกไม้ มาดำรงตำแหน่งแทน
พ.ศ. ๒๕๓๘ ได้รับบริจาคเครื่องพิมพ์ดีดจากบริษัทสยามกลการ จำนวน ๓ เครื่อง
พ.ศ. ๒๕๓๙ ได้รับการจัดสรรงบประมาณจาก สปจ. นครนายก สร้างบันไดคอนกรีต จำนวน ๓ ที่ และซ่อมแซมถนนโดยถมให้สูงจากพื้นเดิมประมาณ ๑๐๐ ซ.ม. ผิวหน้าถนนเทคอนกรีตกว้าง ๔.๕๐ เมตร งบประมาณ ๔๐๗,๓๐๐ บาทและได้งบพัฒนาจังหวัดตามข้อเสนอของ ส.ส.ชาญชัย อิสระเสนารักษ์ โดยการประสานงานของนายพงษ์ศักดิ์ กาชู ผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ ๓ ต. ท่าทราย เป็นเงิน ๑๖๐,๐๐๐ บาท
๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๐ สปจ. นครนายกออกคำสั่ง สปจ.นครนายก ที่ ๔๖ /๒๕๔๐ ลงวันที่
๓๑ มกราคม ๒๕๔๐ ให้ นายอัศวิน พวงดอกไม้ รักษาการในตำแหน่งอาจารย์ใหญ่โรงเรียนวัดธรรมปัญญา
สปอ. เมืองฯ และให้นายมนัส บ้านเล้า อาจารย์ใหญ่โรงเรียนวัดธรรมปัญญา รักษาการในตำแหน่งอาจารย์ใหญ่โรงเรียนวัดท่าทราย ๒๐ มิถุนายน ๒๕๔๐ สปจ. นครนายก มีคำสั่งที่ ๑๗๑/๒๕๔๐ ลงวันที่ ๒๐ มิถุนายน ๒๕๔๐ ย้ายและแต่งตั้งให้นายอัศวิน พวงดอกไม้ อาจารย์ใหญ่ ร.ร.วัดท่าทราย สปอ.เมืองนครนายก ไปดำรงตำแหน่งอาจารย์ใหญ่ ร.ร.วัดธรรมปัญญา สปอ.เมืองฯ และย้ายและแต่งตั้งนายมนัส บ้านเล้า อาจารย์ใหญ่ โรงเรียนวัดธรรมปัญญา สปอ. เมืองฯ ไปดำรงตำแหน่งอาจารย์ใหญ่โรงเรียนวัดท่าทราย
ปีงบประมาณ ๒๕๔๑ ได้รับงบประมาณ ทำโรงเรียนให้เป็นปัจจุบัน ในการทาสีอาคารเรียน ๒ หลัง
พ.ศ.๒๕๔๒ คณะครูร่วมกับคณะศิษย์เก่าของโรงเรียนทอดผ้าป่าสามัคคีนำเงินรายได้จัดสร้างรั้วคอนกรีต ยาว ๘๒ เมตร
ปีการศึกษา ๒๕๔๕ เป็นต้นไป กระทรวงศึกษาธิการ อาศัยอำนาจตามความในบทเฉพาะกาล มาตรา ๗๔ แห่ง พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒ เห็นสมควรกำหนดให้มีหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช ๒๕๔๔ ขึ้นใช้ทั้งนี้ให้เริ่มใช้ในโรงเรียนนำร่อง และโรงเรียนเครือข่ายที่กระทรวงศึกษาธิการประกาศรายชื่อในชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ และ ๔ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑ และ ๔
โดยมีเงื่อนไขและเวลาการใช้หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช ๒๕๔๔ ดังต่อไปนี้
ปีการศึกษา ๒๕๔๕ ใช้หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๔๔ ในชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑, ๔
ปีการศึกษา ๒๕๔๖ ใช้หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๔๔ ในชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑,๒,๔,๕
ปีการศึกษา ๒๕๔๗ ใช้หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๔๔ ในชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ – ๖
พ.ศ. ๒๕๔๗ โรงเรียนได้ผ่านการประเมินภายนอกเพื่อรับรองคุณภาพการศึกษารอบแรก จาก สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์กรมหาชน) เมื่อวันที่ ๗ – ๙ กันยายน ๒๕๔๗
พ.ศ. ๒๕๕๐ โรงเรียนได้ผ่านการประเมินภายนอกเพื่อรับรองคุณภาพการศึกษารอบสอง จากสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา(องค์กรมหาชน) เมื่อวันที่ ๖ – ๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐
ปีการศึกษา ๒๕๕๓ ให้ใช้หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ ในชั้นประถมศึกษา ปีที่ ๑-๖
พ.ศ.๒๕๕๕ โรงเรียนได้ผ่านการประเมินภายนอกเพื่อรับรองคุณภาพการศึกษารอบสาม จากสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์กรมหาชน) เมื่อวันที่ ๑ – ๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๕