b>Alcohol ทีดื่มเข้าไปต่อชั่วโมง ( ขึ้นอยู่กับ เพศ น้ำหนัก ของผู้ดื่มด้วย ) เมื่อ Alcohol เข้ามามากเกินที่ตับจะฟอกได้ มันก็จะท้นเข้าระบบใหลเวียน ทำให้ Alcohol ซึ่งละลายน้ำได้ดีสามารถไปยังอวัยวะต่าง ๆของร่างกาย และจะไหลเวียนรอจนกว่าตับจะฟอกออกหมด ดังนั้น จึงพอจะพูดได้ว่า "ไม่ควรดื่มเกิน One drink ต่อ ชั่วโมง"                        (อ่านคำจำกัดความของ One Drink จากตอนที่๑)

 

การวัดระดับ Alcohol ในร่างกาย

ปริมาณ alcohol ในเลือด BAC( Blood Alcohol concentration หรือ BAL Blood Alcohol Level ) วัดจำนวน Alcohol เป็น gram(gm)    ในเลือด 100 cc และพูดเป็น "เปอร์เซ็นต์"

เช่น 0.08 % ก็เท่ากับ ว่า เลือด 100 cc มีจำนวน Alcohol อยู่ 0.08 gm

ซึ่งก็เท่ากับ 0.08 x 1000 mg ( 1 gm = 1000 mg ) = 80 mg

 

ร่างกายย่อยทำลาย( metabolize ) Alcohol อย่างไร

การย่อยทำลาย Alcohol นั้นเกิดขึ้นที่ตับ มันจะถูกสลาย โดย

1.        เอ็นซัยม์ Alcohol Dehydrogenase เปลียน( Oxidise) ให้เป็น Acetaldehyde

2.        เอ็นซัยม์ Acetaldehyde dehydrogenase oxidise(เปลี่ยน) Acetaldehyde ให้เป็น Acetyl CoA ซึงทำให้เกิด Hydrogen(H)      ขึ้น จากนั้น Hydrogenก็จะถูก วิตามิน Niacinซึ่งทำตัวเป็น Coenzyme เข้ามาจับ Hydrogen ตัวนี้ โดยปกติ Niacin จะเป็น ตัวช่วย  ในกิจกรรมการสร้างอาหารอื่นที่มีประโยชน์

 

นอกจากนี้ ร่างกายยังขับออกโดยทาง ลมหายใจ ผิวหนัง และทางไต ในรูปที่ไม่ได้มีการเปลี่ยนแปลง(คือ ไม่ได้ผ่าน กรรมวิธีสองขั้นอย่าง    ข้างบน) ในจำนวนไม่เกิน 10 % ของปริมาณทั้งหมดที่ดื่มเข้าไป ฉนั้นในตอนเช้า เราสามารถบอกว่า เมื่อคืนใครไปฉลองมาหนักเกินไปหรือเปล่า โดยสามารถได้กลิ่น Alcohol จากลมหายใจ

 

ตอนที่ ๓

ผลของAlcohol โดยทั่วๆไป ต่ออวัยวะต่างๆ

 

ในร่างกายจะมีการควบคุมที่คอยปรับระดับความเข้มข้นในร่างกายให้ปกติสม่ำเสมอ เช่น เมื่อมีเหงื่อออกมาก ร่างกายก็จะพยายามเก็บน้ำ     โดยที่ถ่ายปัสสาวะน้อยลง แต่เมื่ออากาศเย็นเหงื่อออกน้อย ร่างกายจะขับน้ำออกมากขึ้นโดยออกเป็นปัสสาวะ กลไกเหล่านี้ ควบคุมโดย   บริเวณ ในสมองที่เราเรียกว่า Hypothalamus เพราะความเข้มข้นของน้ำในร่างกายเป็นตัวควบคุมการหลั่งสารที่ออกมาควบคุมต่อม          ใต้สมองให้หลั่งฮอร์โมน ADH ซึ่งเป็นตัวคอยกักน้ำ ความเย็น ก็เป็นตัวทำให้ ADH ออกน้อย ผลก็คือเราไม่เก็บน้ำ จึงถ่ายปัสสาวะบ่อย Alcoholมีผลในทางเดียวกัน ทำให้ไม่มีการเก็บน้ำ ฉนั้นจะเห็นว่า พวกคอเหล้าจะไปเข้าห้องน้ำบ่อย เพราะเป็นผลทางสรีรวิทยาของร่างกาย ที่ตอบสนองต่อ Alcoholนั่นเอง ผลที่ตามมาก็คือพวกคอเหล้าจะขาดน้ำและเกลือในร่างกาย ( จะกล่าวถึงเมื่อเราพูดถึง ตอนสร่างเมา - Hangover )

 

เครื่องดื่มมึนเมา Alcohol นี้ มีคุณสมบัติเหมือนยา คือ ไปกดระบบสมอง เหมือนเช่นยานอนหลับ หรือยาสลบ Alcohol ไม่ใช่เป็นสารกระตุ้นอย่างที่คิดกัน แต่ดูคนที่ดื่ม Alcohol แล้วมีความรู้สึกเหมือนถูกกระตุ้น ทั้งนี้เพราะเมื่อดื่มแล้ว ทำให้ผู้คนเป็นคนละคน พูดมากขึ้น กล้า( หน้าด้าน หรือ ความอายลดลง) ทั้งนี้เพราะ Alcohol ไปกดศูนย์สมองบริเวณที่ควบคุมการตัดสินใจความผิดถูก(ความยับยั้งสิ่งถูกผิด) คือไม่ทำอะไรที่ผิดหรือไม่ถูกต้อง เมื่อศูนย์นี้ถูกกดโดย Alcohol ทำให้ "ปล่อย" ความยับยั้งหรือสิ่งที่กดเอาไว้ สิ่งที่ไม่เคยทำจึงออกมาทำให้เหมือนว่าไป     กระตุ้น แต่แท้จริงแล้วผลที่สำคัญของ Alcohol ต่อระบบสมอง คือไปกดการทำงานของสมองให้ลดลง เอาไว้เมื่อถึงตอนพูดถึงผลต่อระบบสมอง เราจะเห็นชัดเจนว่า ผลคือการกดการทำงานของระบบประสาททั้งระบบ

 

ระดับของ Alcohol ในเลือดก็ขึ้นอยู่กับสภาวะอื่นด้วย เช่นการมีอาหารในกระเพาะ ก็จะทำให้การดูดซึมของ Alcohol ช้าลง นอกจากนี้ การที่มีอาหารในกระเพาะ ยังทำให้ Alcohol ออกไปยังลำไส้เล็กช้าลงด้วย ทำให้ตับมีโอกาสฟอก เอา Alcohol ออกได้ทัน เมื่อเทียบกับเมื่อ         กระเพาะว่าง Alcoholที่มีความดีกรีสูงเช่นพวกเหล้า จะถูกดูดซึมได้เร็วกว่าพวกเบียร์ เพราะไม่มีน้ำหรือสารอื่นเช่นโซดาหรือน้ำหวานมาทำให้เจือจาง ในความเข้มข้นที่สูงๆ Alcohol ยังสามารถทำให้กระเพาะระคายเคือง และสามารถทำให้กระเพาะเกร็งตัว หยุดทำงาน ทำให้ Alcohol อยู่ในกระเพาะนาน แทนที่จะส่งไปยังลำใส้เล็ก พบว่าพวกที่ดื่ม Alcohol ที่ดีกรีสูง ก็จะเมาเร็ว เครื่องดื่ม Alcohol ที่ร้อน จะถูก       ดูดซึมได้เร็วกว่าที่ดื่มแบบเย็น ยังพบอีกว่า ชนิดของอาหารในกระเพาะ ไม่มีผลต่ออัตราการดูดซึม Alcohol เคยได้ยินมาว่า เมื่อมีน้ำตาลในกระเพาะ แล้วจะทำให้เมาง่ายเพราะดูดซึมเร็ว อันนี้ไม่เป็นความจริง

 

อย่างที่กล่าวมาข้างบน อาการต่างๆที่ออกมา ขึ้นอยู่กับระดับของความเข้มของ Alcohol ในเลือด คนตัวใหญ่ มีน้ำในร่างกายมากทำให้เกิด  ความเข้มน้อย เมื่อเทียบกับคนน้ำหนักน้อย เพศชายมีกล้ามเนื้อมากกว่าเพศหญิง(เพศหญิงมี ไขมันมากกว่า) กล้ามเนื้อมีน้ำเป็นส่วน          ประกอบอยู่มาก ฉนั้น ระดับ Alcohol ในร่างกาย ของเพศชาย (เมื่อเทียบ น้ำหนักที่เท่ากันกับเพศหญิง) ก็จะต่ำกว่าเพศหญิง            ดังนั้น เพศหญิง จึงมีการตอบสนองต่อ Alcohol (เมาง่ายกว่า) มากกว่าเพศชาย

 

ตอนที่ ๔

ผลต่อระบบทางเดินอาหาร

 

กระเพาะและ ลำไส้

เป็นที่รู้กันดีว่า Alcohol ทำให้กรดเพิ่มในกระเพาะ ผลที่ตามมาคือกระเพาะอักเสบ ซึ่งเกิดได้ สองแบบ คือ แบบฉับพลัน หรือ               แบบเรื้อรัง ในแบบฉับพลัน อาการที่มีได้คือ ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียร และไข้ อาจมีเลือดออก และมีแผลเกิดขึ้นได้ ส่วนอาการในราย   เรื้อรัง นั้น อาจมี เบื่ออาหาร ปวดท้อง ปวดแถวลิ้นปี่( Heartburn ) น้ำหนักลด คลื่นไส้และอาเจียร แผลอักเสบอาจเกิดในกระเพาะ    หรือ ลำไส้เล็กได้ ซึ่งอาจจะเป็นสาเหตุให้ตกเลือดได้

 

ตับอ่อน ( Pancreas)

เป็นอวัยวะที่ผลิต เอ็นไซม์ และ อินซูลิน(เป็นตัวจ้ดการกับน้ำตาลในร่างกาย) Alcohol มีผลโดยตรงทำให้ระดับน้ำตาลสูง ปฎิกริยาของร่างกายก็คือ ตับอ่อนจะหลั่งอินซูลินออกมามีผลทำให้ระดับน้ำตาลตกลงต่ำ อาการน้ำตาลในเลือดต่ำก็คือ ใจสั่น เวียนหัว เป็นลม เหงื่อออก ชีพจรเร็วได้ ในรายที่คนติดเหล้าหรือดื่มมาเป็นเวลานาน ผลจะทำให้บุคคลเหล่านี้จะมีระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ อาการคือ ปวดหัว  วิงเวียนหัว( dizziness) สมาธิลดลง(lack of ability to concentrate) ซึม ใจสั่น Alcohol ยังเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดตับอ่อนอักเสบชนิดเฉียบพลันได้ พบได้ระหว่าง 3-8 % ตับอ่อนอักเสบจาก Alcohol มักจะเกิดในรายที่ดื่มอย่างหนัก หากอาการรุนแรงอาจเป็นสาเหตุถึงตายได้อันหนึ่ง อาการของโรคนี้ ได้แก่ ปวดท้องอย่างรุนแรง อาเจียรอย่างมาก ในรายที่ฟื้นหายจากโรคนี้ มีเปอร์เซ็นต์สูงที่อาการปวดท้องจะไม่หายไปสนิท นอกจากนี้ Alcohol ยังมีผลให้เกิดเบาหวานได้อีก

 

กล้ามเนื้อหัวใจ

ก็คล้ายๆกับที่ทำให้เกิดตับอ่อนอักเสบ Alcohol มีผลโดยตรงต่อกล้ามเนื้อหัวใจ มีผลสามารถทำให้หัวใจเกิดการเต้นที่ไม่สม่ำเสมอ     มักจะพบในพวกที่ดื่มฉลองกันหลายวันและดื่มกันหนัก กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบก็เกิดขึ้นได้ พบบ่อยมากในคนที่ติดเหล้าระยะนานเป็นปีๆ เพราะทำให้ขาดอาหารและวิตามิน โดยเฉพาะ B1 (Thymine) อาการคือ หายใจลำบาก บวมตามเท้า มีจ้ำเขียวๆ นอกจากนี้        การดื่มเหล้าทำให้มีความดันสูง พบได้ราว 5-7 % ซึ่งอาจจะมีผลต่อหัวใจและสมอง หากหยุดดื่ม พบว่า ความดันจะลดลงสู่ระดับปกติ ผลที่ตามมาอีกอย่างแต่ไม่พบบ่อยก็คือ เหล้าสามารถทำให้ตายอย่างกระทันหันได้ สาเหตุอาจจะเกิดจากที่กล่าวมาข้างบนคือ การเต้นหัวใจมี่ไม่สม่ำเสมอ จนถึงหยุดได้

ระบบกล้ามเนื้อ อาการปวดกล้ามเนื้อก็เกิดขึ้นได้ เป็นจากที่เป็นผลที่พบได้ในระยะ สร่างเมา ( hangover ) คือปวดตามเนื้อตามตัว

 

ระบบผิวหนัง

ผลทางอ้อมของผลเสียจากเหล้าก็คือทำให้ต่อมต่างๆเสื่อมสมรรถภาพ รวมทั้งต่อมที่สร้างฮอร์โมนทางเพศ นอกจากนี้ เหล้ายัง          ทำให้เม็ดเลือดตกตะกอน( sludging)ซึ่งนำไปยังการแข็งตัวของเลือดทำให้ไปอุดตันเส้นเลือดเล็กๆ ระยะแรกอาจจะไม่เห็นชัด   แต่ระยะยาว จะสังเกตุเห็นว่า คนเหล่านี้ จะมีเส้นเลือดฝอยเล็กๆแถวหน้า หรือ จมูกเป็นจ้ำๆ

นอกจากนี้ ยังพบว่า เหล้ายังเป็นสาเหตุให้เกิดมะเร็งประมาณ 3 % ของคนไข้มะเร็งทั้งหมด ได้แก่ มะเร็งของช่องปาก กล่องเสียง และหลอดอาหาร นอกเหนือจากที่ทราบกันดี คือ มะเร็งในตับ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในรายที่มีตับแข็ง จะมีโอกาสมาก

 

ระบบต่อมไร้ท่อ

ต่อมต่างๆ ที่ควบคุมร่างกาย ก็มี ต่อมใต้สมอง ไทรอยด์ รวมทั้งรังไข่ และ อัณฑะ Alcohol มีผลต่อการทำงานของต่อมเหล่านี้   ทำให้การทำงานลดถอยลง( บทความใช้คำว่า sedate) การผลิตฮอร์โมนต่างๆจากต่อมเหล่านี้จะลดลง ผลในเพศชายทำให้ระดับฮอร์โมนเพศชายลดลง ดังนั้นคนที่ติดเหล้า จะสังเกตุว่า หน้าอกจะโตขึ้น ขนตามตัวจะน้อยลง ทั้งนี้เพราะผลของฮอร์โมนเพศหญิงมันขึ้น ( เพศชาย ปกติก็มีฮอร์โมนเพศหญิงอยู่เช่นกัน แต่ไม่แสดงผล เพราะ ฮอร์โมนเพศชายเด่นกว่า )นอกจากนี้ Alcohol ยังทำให้มีการเปลี่ยน แปลงเรื่องทางเพศอีกด้วย กล่าวคือ ในระดับต่ำๆ ทำให้รู้สึกคึก ( ผลอย่างที่ว่ามาในบทก่อน เพราะปล่อยความกดเก็บ) แต่ในรายที่    ระดับในเลือดสูง มันจะลดความสามารถในทางเพศ ในเพศชายพบว่า ทำให้อวัยวะเพศแข็งตัวช้า และแข็งตัวไม่นานเท่าที่ควรจะเป็น มีความลำบากในการที่จะให้อวัยวะเพศแข็งตัว ในเพศหญิงทำให้มีความรู้สึกช้าและลดลงด้วย ผลอย่างอื่นในคนที่ดื่มระยะยาว คือเป็นสาเหตุอันหนึ่งที่ทำให้เป็นหมันได้

 

หมายเหตุ การตอบสนองต่อ Alcohol เช่น ตับอ่อนอักเสบอย่างรุนแรง หรือ กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ มีเกิดขึ้นได้แต่ไม่บ่อย ไม่ทุกราย        หากรุนแรง อย่างในรายตับอ่อนอักเสบ อาจถึงตายได้ กล้ามเนื่อหัวใจอักเสบก็เช่นกัน อาจเป็นสาเหตุที่ทำให้หัวใจหยุดอย่างกระทันหัน   เหล่านี้มักเกิดในพวกที่ดื่มหนักๆ

 

ตอนที่ ๕

ผลของ Alcohol ต่อตับ

 

ตับเป็นอวัยวะที่รับผลจาก Alcohol หนักที่สุดในร่างกาย จะเห็นว่า ระหว่างการทำลาย( ฟอก สกัด กรอง ) ของตับนั้น ตัว Niacin       ซึ่งเป็นไวตามินชนิดหนึ่ง จะไม่สามารถทำงานที่สำคัญอื่นๆได้ เช่น การเก็บสะสมน้ำตาล ทั้งนี้เพราะ Niacin มัวแต่จะเข้ามาช่วยในการขจัด Alcohol ออกจากระบบไป ดังนั้นเมื่อมีสาร Alcohol เข้ามา ตับก็มีความจำเป็นต้องสกัดเอา Alcohol ออกจากระบบ ทำให้ พวกสารอื่นๆโดยเฉพาะพวก fatty acid คั่งค้าง เมื่อปฎิกริยานี้เกิดต่อเนื่องนานขึ้นเนื่องจากการดื่มที่มีมาไม่หยุด ก็จะมีกรดไขมันพอกในตับเป็นจำนวนมาก จะพบในคนที่ดื่มสุราหนัก

เรียกสภาพอันนี้ ว่า Fatty Liver สภาพอันนี้ สามารถทำให้กลับคือปกติได้ หากหยุดดื่มเหล้า อันนี้ เป็นระยะแรกที่ตับเริ่มมีความไม่ปกติ ก็สรุปได้ว่า เมื่อเราดื่ม Alcohol เข้าไป ก็เท่ากับว่า มันไปกีดกั้น ขัดขวางการทำงานระบบสำคัญอื่นๆ ผลก็คือ ทำให้มี กรดมากขึ้น      และทำให้ไปกระเทือน ระบบการสร้าง triglyceride อย่างที่เล่ามาข้างต้น เป็นต้น พบว่า สภาพที่เรียกว่า fatty liver นั้น สามารถเกิดขึ้นได้แม้จะเกิดจากการดื่มหนักๆเพียงคืนเดียว เมื่อเกิดขึ้นนานๆเข้า ก็จะเริ่มไปทำให้เกิดมีอันตรายต่อเซลของตับ อาการในระยะนี้มักจะไปปรากฎชัด แต่สามารถบอกได้เมื่อตรวจระดับเลือดซึ่งจะพบว่า มีระดับของสารบางอย่างผิดปกติ หรือ ใช้ เอ็กซ์เรย์คอมพิวเตอร์

 

เมื่อการดื่มยังไม่หยุดยั้ง พบว่า ประมาณ 1 ใน 3 ของผู้ป่วยที่ว่าข้างบน จะเกิดมีอาการเลวลงทำให้เกิดโรคที่เราเรียกว่า ตับอักเสบจากเหล้า (Alcoholic Hepatitis) เพราะการสะสมของสิ่งที่ไม่พึงประสงค์ และขาดสารสำคัญที่ตับควรจะผลิต เมื่อตับได้รับอันตรายก็จะมีการซ่อมแซม ตับจะเริ่มมีพังผืดเข้าไปสร้างซ่อมแซมในตับ ในรายที่มีอาการระยะต้นหรือปานกลาง หากมีการหยุดดื่มเหล้า ทานอาหารเสริมที่มีประโยชน์    ร่างกายสามารถซ่อมกลับได้ เกือบปกติ อาการในโรคนี้คือ มีไข้ ตัวเหลือง ปวดท้อง หากตับอักเสบมาก อาการรุนแรง อาจถึงตายได้

 

ในระยะต่อไป เมื่ออาการเป็นมากขึ้นเนื่องจากไม่หยุดดื่ม อีกประมาณ 15-30 % ของคนกลุ่มนี้ ตับจะถูกทำลายมากขึ้น  ทำให้มีการซ่อมแซมเกิดขึ้นในตับเพิ่มขึ้นอีก เราเรียกโรคในระยะเช่นนี้ว่า "ตับแข็ง" (cirrhosis) ตับในระยะนี้จะมีรูปร่างขรุขระตะปุ่มตะป่ำ ขนาดเล็กลง   ผลก็คือทำให้เลือดซึ่งรับอาหารจากผนังของกระเพาะและลำไส้ ลำเลียงเข้าไปให้ตับได้ลำบากเพราะพังผืดที่ทำให้เส้นเลือดในตับตีบแคบ       เหมือนอย่างลำน้ำเล็กๆ ที่ลำเลียงถ่ายน้ำออกสู่คลองหรือแม่น้ำ เมื่อทางปลายน้ำตัน มันก็ท้นกลับต้นน้ำ ซึ่งก็คือบรรดาเส้นเลือดเล็กๆที่ไป   จากผนังของกระเพาะและลำใส้ เมื่อการลำเลียงลำบาก เลือดทั้งหลายก็จะล้น(ซึม)ออกนอกลำไส้ ท้องก็จะโตขึ้น ซึ่งอย่างที่เรารู้และเรียกกันว่า  "ท้องมาร" ตัวอย่างคนที่มีชื่อและเสียชีวิตลงด้วยโรคและอาการนี้ก็คือ "จอมพลผ้าขาวม้าแดง" ของเราในสมัยหลายปีมาแล้ว    ไม่เพียงแค่นั้น เส้นเลือดเหล่านั้นก็ยังบวมเป่งเพราะเส้นทางลำเลียง(คือไปยังตับ) ลำบาก ทำให้เส้นเลือดเหล่านี้มีโอกาสแตกง่ายกว่าธรรมดา อาการแทรกซ้อนที่จะตามมาซึ่งยากมากต่อการดูแลรักษา ก็คือ เส้นเลือดแตกทำให้เลือดออกในกระเพาะหรือลำไส้ หรือหลอดอาหาร คอเหล้าเหล่านี้ จะเสียเลือดสดๆออกไปในลำไส้ได้เป็นจำนวนมาก บ่อยครั้งพวกนี้จะอาเจียนเป็นเลือด ขนาดเป็นกระโถน ซึ่งเป็นอาการที่ทรมารมาก เพราะขาดอาหาร    หายใจไม่สดวก มักจะเสียชีวิตภายใน 6 เดือน พวกที่รอดชีวิต ก็ยังเสี่ยงกับการเป็นมะเร็งในตับสูงราว 10 %

 

นอกจากตับเป็นโรงงานใหญ่ที่สุดของร่างกาย หน้าที่ที่สำคัญอันหนึ่งก็คือ ขจัดกากที่เป็นของเสียออกจากร่างกาย เช่น เม็ดเลือดแดงที่มีอายุมาก โดยของเสียที่ได้ส่วนหนึ่งจะเอาออกมาในรูปของน้ำดี ฉนั้น ลักษณะหนึ่งที่บ่งว่า การทำงานของตับเสียลงก็คือ    ไม่สามารถสกัดเอาของเสียจากเม็ดเลือดออกได้ หรือที่สกัดออกมาได้ ก็ลำเลียงออกไม่ได้ ทำให้มีอาการตัวเหลือง

สรุป

ผลร้ายจาก Alcohol ที่เกิดต่อตับนั้น มี 3 ระยะ

ระยะแรกเรียกว่า สภาพที่มีไขมันไปพอกที่ตับมากพบมากในพวกทีดื่มหนักระยะแรก หากหยุดเหล้า ตับในสภาพอันนี้ สามารถคืนกลับสู่สถาพปกติได้

ระยะต่อไป ที่เรียกว่า ตับอักเสบจากเหล้านั้น พบว่า จะเกิดต่อจาก ระยะแรก ซึ่งจะเกิดได้ประมาณ 1 ใน 3 ของคนที่มี Fatty Livier หากได้รับการรักษาที่เพียงพอ และหยุดเหล้าได้ ก็มีทางหาย

ส่วนระยะสุดท้าย เกิดจากการที่มีพังผืดมาก เรีัยกว่าตับแข็ง จนทำให้ขนาดและรูปร่างของตับเปลี่ยนและผิดแผกไป อาการมีได้มาก   รวมทั้งมีโอกาสเป็นมะเร็งในตับได้ ระยะนี้หากเป็นมาจนตับวาย ทางรักษาอาจมีได้ทางเดียว คือการเปลี่ยนตับ

 

ตอนนี้ ได้เขียนให้อ่านละเอียดหน่อย เพราะ เป็นปัญหาที่เกิดจากเหล้าที่เกิดขึ้นที่พบได้บ่อยที่สุด มีผลต่อครอบครัว ทั้งทางเศรษฐกิจ สังคม    และการศูนย์เสียทรัพยากรของชาติ( การเยียวยารักษาและงานเป็นอันมาก) จึงได้กล่าวให้ละเอียดเพื่อผู้อ่าน จะได้เข้าใจถึงปัญหา   ที่มาที่ไปของโรค จะได้จัดการ รับมือ เตรียม ป้องกัน ได้ถูกต้อง

 

การตอบสนองของระบบประสาท ต่อAlcohol

ผลต่างๆที่จะเกิดขึ้นได้ คือ

ระดับต่ำๆ Alcohol ทำให้

            ๑ หย่อนอารมณ์ (relaxing effect)

            ๒ ลดความเครียด( reduce tension)

            ๓ ทำให้กล้า ( หน้าด้านขึ้น)

            ๔ สมาธิลดลง

            ๕ การตอบสนองช้าลง( slow reflex and impair reaction time)

ระดับกลาง Alcohol ทำให้

            พูดช้า หรือ อ้อแอ้ขึ้น

            ง่วง

            อารมณ์เปลี่ยน

ระดับสูง Alcohol ทำให้

            อาเจียร

            หายใจลำบาก

            หมดสติ

            โคม่าได้

 

Hangover ( ขอแปลว่า สร่างเมา)

เป็นคำที่ใช้อธิบายอาการที่เกิดขึ้นหลังจากที่ดื่มเหล้ามาก เพศหญิงมีอาการมากกว่าเพศชาย

อาการ คือ คลื่นไส้ อาเจียร (ผลของ alcohol ต่อกระเพาะ) แห้งขาดน้ำ( เพราะผลของ alcohol ทำให้ไปฉี่บ่อย) ปวดหัว และกระวนกระวาย( เพราะ ผลต่อเนื้อสมองเพราะ เหล้า เข้าไปถึงสมองโดยตรงเลย)  ปวดและเจ็บตามตัว อ่อนเพลีย (เพราะ ผลจากการทำลายของ alcohol ได้ พวกสาร Acetaldehyde, Formaldehyde และ Formic Acid )

 

การแก้เรื่องสร่างเมา

กาแฟ เพื่อให้หายเพลีย น้ำตาล สำหรับความอ่อนโหยโรยแรง น้ำ( หากเป็นมากอาจจะต้องให้ทางเส้น)  แก้เรื่องแห้งน้ำ ยาแก้กระเพาะอักเสบ หรือ ยาแก้ปวด ที่ไม่มีผลต่อกระเพาะ( ห้ามใช้ พวก Aspirin) อาจจะลองพวก นม หรือไข่ ที่พวกอังกฤษแนะนำ ให้ลอง ขนมปังปิ้ง น้ำแยะ แล้วพยายามดื่มให้มันเป็นผู้เป็นคนหน่อย ใครสนใจคำแนะนำเรื่อง Hangover มี website ที่ www.hangover.net

 

 

ตอนที่ ๖

ผลของ Alcohol ต่อระบบประสาท

Alcoholism (ขอแปลว่า โรคติดเหล้าเรื้อรัง ) เป็นโรคที่เกิดขึ้นโดยตรงจากการดื่มเหล้า แต่คิดว่ามีส่วนจากสังคม สิ่งแวดล้อม พันธุกรรม   ทำให้เกิดการติดเหล้าขึ้น โรคนี้ ค่อยๆทวีความรุนแรงขึ้น และถึงตายได้ อาการของคนกลุ่มนี้คือ ติดการดื่ม อาจจะติดต่อกัน หรือเป็นช่วง ๆ โดยไม่สามารถควบคุมตนเองได้เลย คิดถึงแต่เหล้า  แม้จะมีผลร้ายต่อร่างกาย พวกนี้ก็ยังปฎิบัติอย่างต่อเนื่อง และมักจะไม่รับว่า ตนเองติดเหล้า

 

ปัจจุบันมี ทฤษฎีอยู่สามอันที่อธิบาย สาเหตุของ โรคนี้

สาเหตุจากพันธุกรรม เข้าใจว่ามียีน หรือ chromosome ที่รับผิดชอบต่อเรื่องนี้ ทำให้คนบางคนติดเหล้า

สาเหตุทางจิดวิทยา อธิบายว่า มีคนบางคนที่มีคุณลักษณะที่ออกมาในทางชอบดื่มสุรา

สาเหตุทางสังคม อธิบายว่า ของเหล่านี้ได้จากการลอกเลียนแบบ และคิดว่า การติดเหล้ามาจากอิทธิพลของสังคม เช่นการเข้ากลุ่มเพื่อน

 

คนติดเหล้า มีอาการลักษณะผิดแผกไปแต่ละคน แต่ทุกคนมีลักษณะที่เหมือนกันอยู่อย่างก็คือ นิสัยการดื่มแบบบังคับตนเองไม่ได้เลย

อาการการแสดงออกต่างของคนติดเหล้า แบ่งได้เป็น 3 ระดับ คือ

 

ระยะแรก คนติดเหล้า จะดื่มเพื่อแก้ ความกดดัน หรือปัญหา และนับวันจะดื่มเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ เพื่อให้เกิดผล เช่นให้ลืมปัญหา ปัญหาที่ตามมาก็คือ ดื่มแล้วหยุดไม่ได้ และมักจะสัญญาว่าจะหยุด แต่หยุดไม่เคยได้

 

ระยะกลาง พวกนี้จะให้วันผ่านไปโดยไม่ดื่มไม่ได้ และอาจจะต้องดื่มแม้ในตอนเช้า เพื่อแก้อาการสั่น และเริ่มโกหก เรื่องดื่มของตนเอง หรือหลบไปดื่มคนเดียวโดยไม่ให้ผู้อื่นรู้ ระยะนี้การดื่มจะต้องเพิ่มขึ้นให้มากขึ้นไปอีกเพื่อให้มีผลเหมือนเดิม ทำให้มีความทน( tolerance ) ต่อเหล้ามากขึ้น  ผลของเหล้าต่อร่างกายในระยะนี้ จะเริ่มปรากฎ คือ หัวใจเต้นไม่ปกติ ความดันสูง เบื่ออาหาร หงุดหงิด  นอนไม่หลับ เริ่มมีปัญหาทางร่างกายและจิตใจ พวกนี้จะไม่รับว่า ปัญหาเกิดจากการดื่ม

 

ระยะสุดท้าย พวกนี้ อยู่เพื่อดื่ม หลีกเลี่ยง และหวาดระแวงคนอื่น ขาดความทะเยอทะยาน ไม่สามารถมีความรับผิดชอบ   การตกงานก็จะตามมา  สมองเริ่มเสื่อม ขาดอาหาร ระบบเส้นประสาทเสื่อม ( อ่านเรื่องระบบเส้นประสาทข้างล่าง) ปัญหาของ หัวใจ ตับ    สายตาเริ่มเห็นเป็นสอง( เห็นไม่ชัด) ตับแข็งจะเกิดขึ้นได้ในระยะนี้ หากให้หยุดเหล้า พวกนี้จะมีอาการลงแดงอย่างรุนแรง ปัญหาทางจิตใจ   ของพวกนี้ ในระยะนี้ ก็มี ความละอาย รู้สึกผิด ซึมเศร้า หรือหุนหัน รุนแรง

 

ผลระยะยาวของ alcohol : พวกนี้จะดื่มมากขึ้นเพื่อให้ได้ผลความพอใจ หรือแก้ปัญหา หรือความกดดัน ได้ หากให้หยุดเหล้า ก็จะมีอาการลงแดง คือ ตัวสั่น เหมือนชัก ปวดท้อง อาเจียร ความดันสูง เหงื่อออกมาก ม่านตาโต หงุดหงิด จนถึงมีชักได้ อาการส่วนใหญ่จะค่อย ๆ ลดลงในสองถึงสามวัน แต่เรื่องนอนไม่หลับ ความหงุดหงิด นั้นอาจมีไปได้ถึงสองสามอาทิตย์ คนเหล่านี้ จะคิดถึงแต่จะให้ได้มาของการดื่มจนรู้สึกว่า   จะอยู่ไม่ได้หากไม่ได้ดื่ม

 

ผลของ alcohol ต่อระบบประสาท( สมอง ไขสันหลัง และ เส้นประสาท)

ผลที่เกิดขึ้นเมื่อดื่มมากเกินไป คือ จะเริ่มพูดไม่ชัด ขาดการควบคุมตนเอง (สติสัมปชัญญะ)  แล้ว เป็นลมหมดสติไป     เมื่อดื่มเป็นเวลานานๆ ก็จะกลายเป็นคนติดเหล้า จากนั้น ก็จะเป็นติดเหล้าที่มีโรคพิษสุราเรื้อรัง เนื่องจากมีผลเสียหายเกิดขึ้นต่อเนื้อสมอง

ในการตรวจสมองจากผู้เสียชีวิต พบว่า มีสมองฝ่อ เล็กลง สติปัญญาความคิดเสื่อมลง ความสูญเสียทั้งสมอง สติปัญญา ความคิดความอ่าน นั้นแปรผันโดยตรงกับความมากน้อยของการดื่ม  พบว่า คนที่ดื่มหนัก ก็จะมีการสูญเสียและเสื่อมโทรมมากกว่า คนดื่มน้อย

 

เมื่อคนที่ติดเหล้ามากขึ้น พวกนี้จะเป็นสาเหตุให้เกิดขาดอาหาร( เพราะ ได้แต่ดื่ม ไม่ได้ทานอาหารให้เป็นประโยชน์        และเนื่องจากพวกนี้ระหว่างดื่ม จะอาเจียรบ่อย- ไปอ่านบทที่เกี่ยวกับ ผลของ alcohol ต่อกระเพาะ ) สารสำคัญที่พบบ่อยว่าพวกนี้ขาด ก็คือ Thiamine( B1)      สภาพที่เกิดในทางสมอง อันเนื่องมาจากขาด Thiamine และพบในคนติดเหล้าหนักนี้ เรียกว่า Wernicke' Encephalopathy      (อ่านว่า เวอนิคกี้ เอ็นเซฟฟาลอปปาตี้) พบได้ประมาณ 12.5% ของคนที่ติดเหล้าหนักๆ อาการเหมือนคนเมาเหล้า คือ

 

ไม่รู้เวลาหรือสถานที่ ก็คือหลงๆลืมๆ ว่า อยู่ที่ไหน

ง่วงหงาวหาวนอน

โซเซ ( poor balance)

มองสิ่งต่างๆ เห็นเป็นสอง ( double vision)

ตาเหมือนคนตาเหล่

 

โรคนี้อาจเกิดในคนติดเหล้า ในวัยต่างๆ อาจเกิดขึ้นทันทีทันใด เป็นสาเหตุให้เสียชีวิตได้ ต้องได้รับการรักษาทันที โดยให้ วิตามิน B1 ในระดับสูงๆ วิตามิน B1ช่วยในการสร้างเส้นเลือดต่างๆรวมทั้งในสมอง เมื่อขาด ก็จะทำให้มีน้ำรั่วออกในสมอง รอบเส้นเลือดเล็ก ๆ ทำให้สมองมีความเสียหายได้ อาการก็จะเริ่มจาก ความจำเสีย การควบคุมการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อ เมื่อเลือดรั่วไปรอบๆเส้นเลือดมากขึ้นก็จะทำให้เนื้อสมองเสียมากขึ้นได้ ก็จะทำให้เสียเป็นลมสลบ( unconscious)ไปได้

 

เมื่อคนที่เป็น Wernicke's Encephalopathy ไม่ได้รับการรักษา ก็จะทำให้เกิดอาการ ทางโรคจิต ที่เรียกว่า Korsakoff's Psychosis( อ่านว่า โคซาคอฟ ไซโคสิส) อาการของคนกลุ่มนี้คือ

 

ความจำเสื่อม โดยเฉพาะ ความจำ เร็วๆนี้

ขาดความต่อเนื่อง และความคิดริเริ่ม

ตลบแตลง

 

อาการมีได้จาก น้อย จนมาก

เนื่องจาก alcohol เป็นสารพิษ ที่มีผลร้ายต่อเซลสมอง มันสามารถซึมเข้าไปในเนื้อสมอง ทำให้สมองส่วนผิวๆ เสียหายได้ ซึ่งสมองส่วนนี้   มีหน้าที่เรื่องความจำและอุปนิสัย

เราวินิจฉัยว่า เป็น Korsakoff's Psychosis เมื่อคนดื่มเหล้ามีปัญหาเรื่อง ความจำ ในขณะที่ความสามารถอื่นๆทางสมองยังดีอยู่ จำเรื่องที่เกิดเร็วๆ( recent memory)นี้ไม่ได้ คือแม้จะเป็นเรื่องที่เพิ่งเกิดหยกๆ แม้จะเกิดเมื่อสองสามนาทีที่เพิ่งผ่านก็ตาม แต่สามารถจำเหตุการณ์  เรื่องที่เกิดมานานแล้วได้ ( remote memory) ปัญหาของคนพวกนี้ ยกตัวอย่าง หากให้คนเหล่านี้ ไปอยู่ที่ใหม่ จะต้อง ช่วยเรื่อง การใช้สถานที่ใหม่ เพราะสอนแล้ว ลืมทันที ต้องช่วยเป็นเวลานานเพื่อทำสิ่งของง่ายๆ เพื่อจะหาห้องน้ำ ห้องนอน เป็นต้น

นอกจากนี้ อาการที่กล่าวมาคือ ตลบแตลง เนื่องจากจำสิ่งที่เพิ่งผ่านมาไม่ได้ พวกนี้ ก็จะสร้างเรื่องขึ้นมาให้มาเสริมส่วนที่ขาด     หรือจำไม่ได้เอง ทำให้เหมือนเป็นคนตลบแตลงและผู้ป่วย ก็จะคิดว่า เป็นจริงตามที่คิด

 

ผลเสียของ alcohol ต่อระบบเส้นประสาท คือ ประสาทอักเสบ ทำให้ กล้ามเนื้ออ่อนกำลัง มีความรู้สึกชาๆ ปวดกล้ามเนื้อ  ทำให้รู้สึกเหมือนว่า เท้าถูกไฟรน สาเหตุไม่ทราบแน่ แต่คิดกันว่า อาจจะจากขาด กลุ่มวิตามิน B

 

 

ตอนที่ ๗

ผลของ Alcohol ต่อ หญิงตั้งครรภ์ และเด็กในครรภ์

 

เป็นที่รู้กันมาเป็นเวลานานแล้วตั้งแต่สมัยเริ่มคริสต์กาลว่า เครื่องดื่มของเมามีผลร้ายต่อเด็กในครรภ์ และมีการรายงานผลร้ายของ Alcohol   ต่อเด็กในครรภ์ในแม่ที่ติดเหล้า มาในปี 1967 โดยกลุ่มแพทย์จากประเทศฝรั่งเศส อีกห้าปีต่อมา กลุ่มแพทย์              จากสหรัฐอเมริกาได้ให้รายละเอียดองผลร้ายเหล่านี้ ในเด็กที่เกิด ที่เราเีรียกเด็กที่เกิดมาในกลุ่มนี้ว่า Fetal Alcohol Syndrome ลักษณะของเด็กที่เกิดมามีดังนี้คือ

การเติบโตที่ผิดปกติ น้ำหนัก ส่วนสูง ขนาดของศีรษะ และการเจริญเติบโต เด็กเหล่านี้จะเจริญเติบโตช้าและมีความเจริญทางสมอง สติปัญญาที่ต่ำกว่าปกติ

ความผิดปกติของหัวและหน้าตา ตาจะเล็ก และแคบ มีหลายรายที่มีตาเหล่ด้วย ดั้งจมูกเล็ก ร่องเหนือริมฝีปากอาจจะไม่มี อาจมีปากแหว่ง     หรือเพดานโหว่

ระบบกระดูกและกล้ามเนื้อ

อาจมี อวัยวะลีบ หรือ ข้อบั้นเอวหลุด หรือข้อที่หงิกงอ เพราะ เอ็นสั้น

ระบบหัวใจ

พบความผิดปกติของหัวใจ มากถึง 30-50 % เช่นช่องหัวใจโหว่ หรือความผิดปกติที่มากจนไม่สามารถมีชีวิตอยู่ได้

ระบบประสาท

พบว่า เด็กมีอาการติดเหล้่า คือลงแดงตั้งแต่แรกเกิดได้  เกิดอาการสั่น ( คือลงแดง) การดูดนม หรือกินอาหารทำไม่ได้เหมือนเด็กปกติทั่วไป

ระดับสติปัญญา

เด็กเหล่านี้  IQ ต่ำราว  65 การเจริญเติบโตทางสมองและสติปัญญามีความผิดปกติ ประมาณ 70% ของเ็ด็กพวกนี้     จะมีอาการชอบโยกหัว โยกตัว เอาหัวชน หรือหมุนหัว และเด็กทุกคนจะมีปัญหาเรื่องการพัฒนาทางความเจริญเติบโต

ในระยะวัยเด็กโตและหนุ่มสาว พบว่า ความผิดปกติของหน้าและหัว ไม่ชัดเจนเหมือนตอนเด็กๆ แต่มักจะมีตัวและหัวที่เล็ก   การพัฒนาทางสติปัญญาพบว่า พวกนี้ มีไม่เกินความสามารถระดับ ชั้นปฐมต้นๆ กลุ่มนี้จะมีปัญหาเรื่องความคิดความอ่าน การตัดสินใจ      สมาธิในการทำงาน ซึ่งจะประสพไปจนตลอดอายุขัย

 

สาเหตุ เป็นที่ทราบชัดแล้วว่า Alcohol เป็นตัวที่ทำให้มีผลร้ายต่อเด็กในครรภ์อย่างแน่นอน  โดยไปมีผลต่อการเติบโต และการสร้างอวัยวะของเด็กในระหว่างที่อยู่ครรภ์ ซึ่งมีผลต่่อเนื่องอย่างถาวรมาจนเด็กโต ซึ่งเกิดได้ในลักษณะความรุนแรงที่เล็กน้อยจนถึงขั้นรุนแรง เช่น ผลต่อการเจริญเติบโตของสมอง หรือหัวใจ เป็นต้น

 

อย่าลืมว่า alcohol เป็นสารที่มีโมเลกุลเล็กและทั้งละลายน้ำได้ดี จึงสามารถปนอยู่ในเลือดและเข้าไปได้ทุกแห่ง ที่เลือดไปถึง จึงไม่เป็นที่สงสัยว่า alcohol ในเลือดแม่นั้นสามารถผ่านรก เข้าไปยังตัวเด็กในครรภ์ได้อย่างสบาย และพบว่า ระดับalcohol ในเด็กนั้น     เกือบเท่ากับระดับในเลือดแม่ ดังนั้นการที่แม่ดื่ม alcohol ในระหว่างตั้งครรภ์จึงมีผลเสียต่อเด็กในระยะที่เด็กกำลังเจริญเติบโต โดยเฉพาะระยะที่กำลังสร้างอวัยวะต่างๆของเด็ก ในระยะ ประมาณ 36 วันหลังตั้งครรภ์ซึ่งเป็นระยะทีีแม่ส่วนใหญ่ยังไม่ทราบว่าตั้งครรภ์นั้น      เด็กอ่อนจะเริ่มสร้างระบบประสาทไขสันหลัง สมอง และบรรดาอวัยวะระยะแรกเริ่มแล้ว ฉนั้นผลต่อเด็กจะมีมากหากแม่ดื่มหนักในระยะต้นของการตั้งครรภ์ เพราะหากการสร้างที่ผิดจากเริ่มต้น สิ่งที่เจริญเติบโตต่อจากสิ่งผิดนี้ไป ก็จะผิดปกติหมด ดังนั้น การเจริญเติบโตในระยะสามเดือนแรกมีผลมากต่อการเจริญเติบโตของเด็กในระยะที่เหลือในครรภ์

 

เด็กไม่เพียงจะเกิดมามีสมองเล็กเท่านั้น Alcohol ยังมีผลทำให้การสร้างจำนวนเซลสมองน้อยลงด้วย มีการศึกษาทั้งในแม่ และ สัตว์ทดลอง พบว่า alcohol มีผลที่ทำให้ระบบประสาทเจริญเติบโตที่ผิดปกติชนิดถาวร และยังทำให้มีการทำงานที่ผิดปกติด้วย           เช่นมีคลื่นสมองที่ผิดปกติ เป็นต้น

 

สรุป เป็นที่ทราบแน่ชัดว่า Alcohol มีผลร้ายต่อการสร้าง การเจริญเติบโต การพัฒนา ของอวัยวะต่างๆของเด็กในครรภ์        ดังที่ได้กล่าวมาข้างบน ฉนั้้นหญิงมีครรภ์ ไม่ควรดื่ม ของมึนเมาใดๆ ไม่ว่าจะเพื่อวัตถุประสงค์ใดก็ตาม

 

 

รวบรวมและเรียบเรียงโดย

 

นพ. สมนึก ศรีวิศาล FRCR, FRCPC

St.Louis, MO

11/5/2004

 

 

เอกสารอ้างอิง:

 

Alcohol and You : William Bogggan, Ph.D. , www.chemcases.com

 

The National Institute of Alcohol Abuse and Alcoholism.

 

Medicine and Health by Micheal Foxton on the biochemistry of hangovers.The Guardian: Special Report-  September 23, 2003

 

Just the Facts: Alcohol. Florida Alcohol and Drug Abuse Assiciation: Resources.

 

Alcohol Concern, 32-36 Loman Street, London, SE1 0EE : Factsheet 8: Health impacts of Alcohol.

 

Alcohol Concern, 32-36 Loman Street, London, SE1 0EE : Factsheet 6: Wernicke-Korsakoff Syndrome.

 

Alcohol- Its effect on your body and health. National Council on Alcohol and Drug Dependance, Inc. www.healthchecksystems.com

 

The Adverse Effects of Alcohol on Reproduction by Tuula E. Tourmaa : www.come-over.to/FAS/alcohol.html