ทำไมต้องออกแบบการจัดการเรียนรู้ โดยการประยุกต์หลักการ Backward Design

........เรียบเรียงโดย ไพฑูรย์ ปลอดอ่อน ศึกษานิเทศก์ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษานครปฐม เขต 1

เหตุผลและความจำเป็น

ในรอบ 2-3 ปีที่ผ่านมา มีการประเมินผลคุณภาพนักเรียนตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2544 ในในระดับชั้นต่างๆได้แก่ ชั้นป.2 ป.3 ป.5 ป.6 ม.2 และม.3 เช่นในปีการศึกษา 2549 -2551 มีการประเมินคุณภาพนักเรียนที่เรียกว่า การสอบ O-net ดำเนินการโดยสถาบันทดสอบทางการศึกษา (สทศ.) การสอบ NT โดยสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) หรือการสอบ LAS ที่ดำเนินการโดยสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ผลการประเมินโดยภาพรวม ไม่เป็นที่น่าพอใจนัก

การทดสอบในลักษณะดังกล่าว ข้อทดสอบที่ใช้ เป็นข้อทดสอบที่ผู้สอนไม่ได้จัดทำ จึงอาจเป็นข้อทดสอบที่วัดไม่ตรงกับที่ครูสอน แต่เป็นข้อทดสอบที่ประเมินตรงตามมาตรฐานการเรียนรู้ในหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2544

หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ที่จะใช้พร้อมกันทั่วประเทศในปีการศึกษา 2553 ก็เป็นหลักสูตรอิงมาตรฐานเช่นเดียวกันกับ หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2544 แต่อาจจะชัดเจนกว่าในแง่ที่ระบุตัวชี้วัดชั้นปีมาด้วย ทำให้ชัดเจนยิ่งขึ้นว่า ชั้นไหน เรียนแค่ไหน (หลักสูตร 2544 กำหนดเป็นช่วงชั้น โรงเรียนกำหนดผลการเรียนรู้ที่คาดหวังเอง ซึ่งอาจแตกต่างกัน และอาจกำหนดได้ไม่ครอบคลุมมาตรฐาน ก็เป็นไปได้)
และการประเมินในรูปแบบดังกล่าวข้างต้น ก็ยังคงมีต่อไปและนับวันจะเพิ่มความเข้มข้นมากขึ้นไปอีก มีความสัมพันธ์กับการประเมินมาตรฐานการศึกษาของโรงเรียน และการเลื่อนวิทยฐานะของครูอีกด้วย
โดยทางทฤษฎี ถ้าผู้สอน จัดการเรียนการสอนให้ผู้เรียนมีคุณภาพตามมาตรฐานและตัวชี้วัดที่กำหนด ข้อทดสอบวัดตรงตามมาตรฐานและตัวชี้วัดที่กำหนด ผลการประเมินก็ควรจะออกมาในระดับปกติ

คำถามที่จะต้องตอบ 2 คำถามคื่อ
1.  ข้อทดสอบ วัดตรงตามมาตรฐานและตัวชี้วัดของหลักสูตร หรือไ
2.  การสอน ตรงตามมาตรฐานและตัวชี้วัดของหลักสูตร หรือไม่

เรื่อง ข้อทดสอบ ให้เป็นหน้าที่ของผู้เกี่ยวข้องกับการจัดทำข้อทดสอบตอบคำถามนี้
เรื่อง การสอน ให้เป็นหน้าที่ของครู ที่จะต้องอ่านเนื้อหาต่อไปนี้แล้วตอบคำถามเมื่ออ่านจบ

ทบทวนอดีต

การออกแบบการจัดการเรียนรู้แบบเดิม ครูผู้สอนวิเคราะห์มาตรฐานการจัดการเรียนรู้วิชาตามหลักสูตร จัดทําผลการเรียนรู้ที่คาดหวังรายปี/รายภาค จัดทําสาระการเรียนรู้รายปี/รายภาค จัดทําหน่วยการเรียนรู้ วางแผนการจัดการเรียนรู้ (วางแผนการสอน) แล้วจึงนําแผนการจัดการเรียนรู้ไปใช้ในการจัดการเรียนรู้ให้กับผู้เรียน
ด้วยวิธีการดังกล่าว ครูผู้สอนบางคนอาจจะไม่ได้ตรวจสอบว่ากิจกรรมการจัดการเรียนรู้ที่กําหนดในแผนการจัดการเรียนรู้ สามารถทําให้ผู้เรียนมีความรู้ความสามารถบรรลุตามผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง (ตัวชี้วัด) หรือไม่ อีกทั้งไม่ได้ตรวจสอบว่า วิธีการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ของผู้เรียนที่กําหนดนั้น วัดสอดคล้องกับผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง (ตัวชี้วัด) หรือไม่ และสอดคล้องมากน้อยเพียงใดด้วยเหตุนี้ อาจจะทําให้คุณภาพของนักเรียนไม่ค่อยเป็นไปตามที่หลักสูตรกำหนด (แปลผลจากการทดสอบ O-net, NT, LAS) ก็เป็นได้
ในปีการศึกษา 2553 เราต้องใช้ หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 อยู่แล้ว เราคงต้องมาตรวจสอบ ปรับเปลี่ยนแนวคิด เพื่อให้การออกแบบการจัดการเรียนรู้มีความสอดคล้องกันตลอดแนว ตั้งแต่มาตรฐานการเรียนรู้ ตัวชี้วัดชั้นปี จุดประสงค์การเรียนรู้ สาระการเรียนรู้ กิจกรรมการเรียนรู้ สื่อการเรียนรู้ วิธีวัดผลประเมินผล การเลือกเครื่องมือประเมิน การกำหนดขั้นตอนและเกณฑ์การประเมิน

และที่สำคัญ ครูผู้สอนจะได้ไม่ตกเป็นจำเลยว่า สอนไม่ตรงมาตรฐาน และตัวชี้วัดของหลักสูตร

การประยุกต์แนวคิด Backward Design

การประยุกต์แนวคิด Backward Design มาใช้ออกแบบการจัดการเรียนรู้อาจช่วยควบคุมกิจกรรมการเรียนรู้และการวัดประเมินผลการเรียนรู้ให้ตรงสู่เป้าหมายของการสอนตามที่หลักสูตรต้องการมากขึ้น เพราะหลักการของ Backward Design จะเริ่มจากเป้าหมายของการสอนนั่นก็คือ การวิเคราะห์มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด ก่อน จากนั้นจึง กำหนดหลักฐานการเรียนรู้ ที่แสดงว่าผู้เรียนมีคุณภาพตามมาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด ต่อจากนั้นจึง กำหนดกิจกรรมการเรียนรู้ ที่จะทำให้ผู้เรียนมีคุณภาพตามมาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด ดังภาพประกอบต่อไปนี้

บทสรุป

มาตรฐานและตัวชี้วัดของหลักสูตรฯ กำหนดคุณภาพผู้เรียนไว้อย่างไร…..ต้องประเมินสื่งนั้น จะประเมินอะไร…..ต้องสอนสิ่งนั้น จะสอนอะไร…..ต้องดูมาตรฐานและตัวชี้วัดของหลักสูตรฯ ว่า.......กำหนดคุณภาพผู้เรียนไว้อย่างไร