การออกแบบการจัดการเรียนู้ โดยการประยุกต์ Backward Design


บทนำ

ในรอบ 2-3 ปีที่ผ่านมา มีการประเมินผลคุณภาพนักเรียนตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2544 ในชั้นต่างๆ เช่นในปีการศึกษา 2549 มีการประเมินคุณภาพนักเรียนในระดับชั้นต่างๆที่ดำเนินการโดยสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน หรือสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา หรือการสอบโดยสำนักทดสอบทางการศึกษาก็ตาม  ผลการประเมินโดยภาพรวม ไม่เป็นที่น่าพอใจนัก

การทดสอบในลักษณะดังกล่าว ข้อทดสอบที่ใช้ เป็นข้อทดสอบที่จัดทำขึ้นโดยสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานหรือสำนักทดสอบทางการศึกษา ข้อทดสอบดังกล่าวผู้สอนไม่ได้จัดทำ จึงอาจเป็นข้อทดสอบที่วัดไม่ตรงกับที่ครูสอน แต่เป็นข้อทดสอบที่ประเมินตรงตามมาตรฐานการเรียนรู้ในหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2544

โดยทางทฤษฎี ถ้าผู้สอน จัดการเรียนการสอนให้ผู้เรียนมีคุณภาพตามมาตรฐานที่กำหนด ข้อทดสอบวัดตรงตามมาตรฐานที่กำหนด ผลการประเมินก็ควรจะออกมาในระดับปกติ

คำถามที่จะต้องตอบ 2 คำถามคือ

          1.   ข้อทดสอบ วัดตรงตามมาตรฐานช่วงชั้นของหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ.2544 หรือไม่

          2.  การสอน ตรงตามมาตรฐานช่วงชั้นของหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ.2544 หรือไม่

เรื่องข้อสอบ ให้เป็นหน้าที่ของผู้เกี่ยวข้องกับการจัดทำข้อทดสอบตอบคำถามนี้

เรื่องการสอน ให้เป็นหน้าที่ของครู ที่จะต้องอ่านเนื้ือหาต่อไปนี้แล้วตอบคำถามเมื่ออ่านจบ

ทบทวนบทเรียน

การออกแบบการจัดการเรียนรู้แบบเดิม ครูผู้สอนวิเคราะห์มาตรฐานการจัดการเรียนรูู้็็ของวิชาตามหลักสูตร จัดทําผลการเรียนรู้ที่คาดหวังรายป๊/รายภาค จัดทําสาระการเรียนรู้รายป๊/รายภาค จัดทําหน่วยการเรียนรู้ วางแผนการจัดการเรียนรู้(วางแผนการสอน) แล้วจึงนําแผนการจัดการเรียนรู้ไปใช้ในการจัดการเรียนรู้ให้กับผู้เรียน
            
ด้วยวิธีการดังกล่าว ครูผู้สอนบางคนอาจจะไม่มีการตรวจสอบว่ากิจกรรมการจัดการเรียนรู้ที่กําหนดในแผนการจัดการเรียนรู้ สามารถทําให้ผู้เรียนมีความรู้ความสามารถบรรลุตามผลการเรียนรู้ที่คาดหวังหรือไม่ อีกทั้งไม่ได้ตรวจสอบว่ วิธีการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ของผู้เรียนที่กําหนดนั้น วัดสอดคล้องกับผลการเรียนรู้ที่คาดหวังหรือไม่ และสอดคล้องมากน้อยเพียงใดด้วยเหตุนี้ อาจจะทําให้คุณภาพของนักเรียนไม่ค่อยเป็นไปตามที่หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน ..2544 ก็เป็นได้ 

เพื่อให้การออกแบบการจัดการเรียนรู้มีความสอดคล้องกันตลอดแนวตั้งแต่มาตรฐานการเรียนรู้ ผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง จุดประสงค์การเรียนรู้  เนื้อหา  กิจกรรมการเรียนรู้ สื่อการเรียนรู้  วิธีวัดผลประเมินผล การเลือกเครื่องมือประเมิน การกำหนดขั้นตอนและเกณฑ์การประเมิน หรือไม่

การประยุกต์แนวคิด Backward Design

การประยุกต์แนวคิด Backward Design มาใช้ออกแบบการจัดการเรียนรู้อาจช่วยท่านได้ ดังนี้

1. กําหนดหน่วยการจัดการเรียนรู้ โดยกําหนดเป็นหน่วยการเรียนรู้ที่มีประโยชน์ต่อการดํารงชีวิตของผู้เรียน และเป็นหน่วยการเรียนรู้ที่สามารถเรียกความสนใจของผู้เรียนได้

2. กําหนดความคิดรวบยอด (Concepts) ที่จะให้ผู้เรียนได้เรียนรู้เพื่อให้ผู้เรียนมีคุณลักษณะตามหน่วยการเรียนรู้ที่กําหนด ซึ่ง Concepts ที่กําหนดจะเป็นองค์ความรู้ที่เปนเรื่องเดียวกันสอดคล้องกัน ส่งเสริมซึ่งกัน และกัน โดยมีเป้าหมายให้ผู้เรียนได้มีความรู้ความสามารถ ตามหน่วยการจัดการเรียนรู้ที่กําหนด

3. กําหนดความเข้าใจคงทน (Enduring understanding) ของหน่วยการเรียนรู้ ที่ต้องการให้เป็นความรู้ความเข้าใจที่ฝังติดตัวผู้เรียนเป็นเวลานาน สามารถนําออกมาใช้ได้ทุกเมื่อ

4. วิเคราะห์ และกําหนดความรู้ (K) และทักษ(P) เฉพาะวิชา ที่อยู่ในแต่ละ Concept ที่จะให้ผ้เรียนได้เรียนร้

5. ระบุมาตรฐานการจัดการเรียนรู้ของหลักสูตรฯ ที่เกี่ยวข้องกับหน่วยการเรียนร้โดยตรวจสอบความสอดคล้องของ ความร้(K) ทักษะ(P) เฉพาะของวิชา กับมาตรฐานการจัดการเรียนรู้ของหลักสูตรฯ

6. ระบุทักษะคร่อมวิชา(Trans-disciplinary skills standards) ที่ผู้เรียนต้องใช้ในการเรียนร้ตลอดหน่วยการเรียนร้ เช่ ทักษะการคิดวิเคราะห์ ทักษะการเขียน กระบวนการกล่ เป็นต้ ซึ่งเป็นทักษะที่ผ้เรียนต้องใช้กับทุกวิชา ในหน่วยการเรียนรู้

7. กําหนดค่านิยม คุณธรรม จริยธรรม(A) ประจําหน่วยการเรียนรู้ที่ต้องการให้เกิดขึ้นกับผ้เรียน

8. กําหนดพฤติกรรมที่ให้ผู้เรียนแสดงออกหลังจากได้เรียนรู้แล้ว โดยใช้วิธีการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ของผู้เรียนอย่างหลากหลายใน 1 หน่วยการเรียนรู้ สําหรับความรู้ที่คงทนที่ระบุในขั้นที่ 3 และวัดและประเมินผลการเรียนรู้ของผู้เรียน ด้านความรู้ ทักษะเฉพาะวิชา และค่านิยมคุณธรรม จริยธรรม ที่กําหนดในขั้นที่ 4 และ 7 ซึ่งวิธีการวัด และประเมินผลที่ใช้มาก ได้แก่

8.1 ปรนัยเลือกตอบคําตอบที่ถูก(Selected response)

8.2 เติมคํา หรือข้อความสั้น (Constructed response)

8.3 เขียนข้อความ หรือ อัตนัย(Essay)

8.4 การประเมินผลงานที่เกิดขึ้นในโรงเรียน(Schoolproduct/performance)

8.5 การประเมินตามสภาพจริงที่ให้ผู้เรียนใช้ประสบการณ้ในชีวิตจริง(Contextualproduct/performance)

8.6 การประเมิน/การสังเกตพฤติกรรมของผู้เรียนตลอดการเรียนรู้(On-going tools/Observation)ใน 1 หน่วยการเรียนรู้

9. ออกแบบย้อนกลับ (Backward Design) นําพฤติกรรมการแสดงออกของผู้เรียนสําหรับความรู้ และทักษะแต่ละเรื่อง มาออกแบบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เพื่อให้ผู้เรียนแสดงพฤติกรรมตามที่ระบุในการวัดและประเมินผลการเรียนรู้โดยกําหนดกิจกรรมการเรียนรู้ สื่อ อุปกรณ์ แหล่งการเรียนรู้ที่ใช้ และจํานวนชั่วโมง ที่ใช้ในการจัดการเรียนรู้ เพื่อให้ผู้เรียนสามารถแสดงพฤติกรรม ตามที่จะประเมินผลการเรียนรู้ที่กําหนดไว้ได้


บทสรุป    

มาตรฐานและผลการเรียนรู้ของหลักสูตรฯ กำหนดคุณภาพผู้เรียนไว้อย่างไร   ต้องประเมินสื่งนั้น

จะประเมินอะไร   ต้องสอนอย่างนั้น

จะสอนอะไร        ต้องดูมาตรฐานและผลการเรียนรู้ของหลักสูตรฯ ว่า.......กำหนดคุณภาพผู้เรียนไว้อย่างไร    


(ปรับปรุงมาจากเว็บไซต์ของสพฐ. มุม ศน.เอกสารการออกแบบการจัดการเรียนรู้โดยวิธี Backward Design โดย ดร.เฉลิม  ฟักอ่อน)

........เรียบเรียงโดย ไพฑูรย์   ปลอดอ่อน ศึกษานิเทศก์ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษานครปฐม เขต 1