|
ระบบประสาท |
||
|
|
|
|
| ระบบประสาทของมนุษย์ |
ตา |
ตำแหน่งรับรสของลิ้น |
|
มนุษย์ส่วนใหญ่มีความสามารถในการรับรู้สิ่งต่าง ๆ ที่อยู่รอบ ๆ ตัวเรา
คือ สิ่งแวดล้อม ดังนั้น สิ่งแวดล้อมต่าง ๆ จึงเป็นตัวกระตุ้นทำให้มนุษย์ มีปฏิกิริยาตอบสนองต่อสิ่งกระตุ้นได้ 1. ระบบประสาทของมนุษย์ การทำงานของระบบในร่างกายเพื่อตอบสนองสิ่งกระตุ้น เรียกว่า ระบบประสาท ประกอบด้วย หน่วยรับ ความรู้สึกที่มีอยู่ตามอวัยวะสัมผัส เส้นประสาท สมอง และไขสันหลัง โดยอวัยวะรับสัมผัสของมนุษย์มีอยู่ 5 อย่าง คือ ตา หู จมูก ลิ้น ผิวหนัง ซึ่งในอวัยวะสัมผัสแต่ละชนิดจะมีหน่วยรับความรู้สึก (receptor) ทำหน้าที่รับสัมผัส แตกต่างกันไป 1.1 ตา ตาเป็นอวัยวะสำหรับรับสัมผัสอย่างหนึ่ง โดยมีหน่วยรับสัมผัสแสงจากหน่วยรับสัมผัสแสงจะมีประสาท รับข่าวสารไปสู่สมองเพื่อรับรู้ โดยตาประกอบด้วย - เปลือกตา (sclera) เป็นส่วนหนึ่งที่ห่อหุ้มลูกตามีสีขาวและเหนียวบริเวณด้านหน้าสุดเรียกว่า กระจกตา (corner) - เลนส์ตา (lens) จะอยู่ถัดจากกระจกตาเข้าไป ด้านหน้าของเลนส์ตาจะมีเนื้อเยื่อยื่นออกมาทั้ง 2 ข้าง เรียกว่า ม่านตา (iris) ซึ่งยืดหดได้ มีผลทำให้รูม่านตา (pupil) ซึ่งเป็นช่องให้แสงผ่านมีขนาดเล็กและใหญ่ ไปด้วย - จอตา (retina) ทำหน้าที่เป็นจอรับภาพ ซึ่งบนจอตาจะมีหน่วยรับแสง (หรือภาพ) แล้วส่งข้อมูลจาก ประสาทตาไปสู่สมอง 1.2 ลิ้น ลิ้นเป็นอวัยวะรับสัมผัสรส (taste) ที่มีปุ่มเล็กๆกระจายอยู่ทั่วลิ้น ทำหน้าที่เป็นหน่วยรับรส ลิ้นคนเรา สามารถรับรสได้ 4 รส คือ หวาน เค็ม เปรี้ยว ขม โดยแต่ละตำแหน่งจะรับรสแตกต่างกันออกไป 1.3 จมูก จมูกเป็นอวัยวะรับสัมผัสเกี่ยวกับกลิ่น ซึ่งมีหน่วยรับกลิ่นอยู่ในโพรงจมูก การที่เรารับรู้ว่าอาหาร ชนิดใดมีรสอร่อย ต้องได้รับทั้งรสและกลิ่นของอาหารด้วย 1.4 หู หูเป็นอวัยวะรับสัมผัสเสียง มีหน่วยรับเสียงที่มีรูปร่างคล้ายก้นหอย ทำหน้าที่รับเสียงแว่วและส่งไปยัง เส้นประสาทสู่สมอง 1.5 ผิวหนัง ผิวหนังเป็นอวัยวะรับสัมผัสที่มีหน่วยรับสัมผัสแรงกดดันความร้อนและความหนาวเย็น ซึ่งอยู่ในชั้นใต้ผิวหนังลงไป 1.6 เส้นประสาท เส้นประสาท มีความยาวมาก เส้นที่ยาวที่สุดในร่างกายของคนเราจะมีความยาวประมาณ 1.3 เมตร คือ จากปลายเท้าถึงกระดูกสันหลัง เซลล์ประสาททำหน้าที่รับความรู้สึกจากอวัยวะรับสัมผัสส่งไป สู่สมองเรียกว่า เซลล์ประสาทรับความรู้สึก เมื่อสมองรับรู้แล้วสั่งงานลงมาทางประสาทอีกเส้นหนึ่ง เรียกว่า ประสาทสั่งการ ไปยังอวัยวะสัมผัสนั้นให้ทำงานตามที่ได้รับคำสั่งจากสมอง ซึ่งเซลล์ประสาทประกอบด้วย - หน่วยรับความรู้สึก (dendrite) ทำหน้าที่รับความรู้สึก - หน่วยส่งความรู้สึก (axon) ทำหน้าที่ส่งความรู้สึก 1.7 สมอง สมองของคนเรามีน้ำหนักประมาณ 1.3 กิโลกรัม เป็นอวัยวะที่สำคัญที่สุดของมนุษย์ สมองทำงานอยู่ตลอดเวลา ไม่เคยหยุดไม่ว่าหลับหรือตื่น ดั้งนั้นสมองจึงต้องใช้พลังงานมากและต้องการ สารอาหารอยู่ตลอดเวลา สิ่งที่สมองต้องการ คือ เลือด ออกซิเจน และน้ำตาลเพื่อไปหล่อเลี้ยง ฉะนั้นออกซิเจน และสารอาหารต่างๆ จึงเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับสมองอย่างมาก การทำงานประสานกันของเซลล์สมองเกิดเป็นศูนย์ควบคุมกิจกรรมต่างๆดังนี้ 1) ความคิด ความจำและอารมณ์ 2) การรับฟังเสียง การมองเห็น และการเคลื่อนไหว 3) การประสานงานของอวัยวะต่างๆ เช่น การนั่ง การนอน และการเดิน เป็นต้น 4) การหายใจ การย่อยอาหาร อัตราการเต้นของหัวใจ 2. การทำงานของระบบประสาท ถ้าปลายนิ้วมือสัมผัสกับน้ำร้อน การทำงานของระบบประสาทจะมีขั้นตอนต่อไปนี้ - ความร้อนจะไปกระตุ้นหน่วยรับความร้อนใต้ผิวหนังปลายนิ้ว - กระแสความรู้สึกร้อนจะถูกส่งไปตามเซลล์ประสาทรับความรู้สึกร้อนไปยังร้อนไปยังสมอง - สมองจะรับรู้ว่ามีความรู้ว่ามีความร้อนสัมผัสที่ปลายนิ้วข้างซ้าย - ศูนย์ประสาทสมองจะสั่งการลงตามเซลล์ประสาทสั่งการไปตามกล้ามเนื้อที่โคลนแขน - กล้ามเนื้อที่รับคำสั่งจะหดตัวงอแขน ทำให้นิ้วหนีจากน้ำร้อน ฉะนั้น การทำงานของระบบประสาทก็คือ การตอบสนองต่อสิ่งเร้าสิ่งกระตุ้นนั่นเอง จากภาพความร้อน จากน้ำ เรียกว่า สิ่งเร้า และการหดมือหนีจากน้ำร้อน เรียกว่า การตอบสนอง |
||
